Ελληνική διάρκεια

by Ilias Venezis, Ηλίας Βενέζης

Τόμος 1
Ο Ηλίας Βενέζης (Αϊβαλί, 4/17 Μαρτίου 1904 Αθήνα - 3 Αυγούστου 1973), στα πενήντα χρόνια (1924-1973) της πλούσιας συγγραφικής παραγωγής του, εξέδωσε, όσο ζούσε, είκοσι δύο βιβλία: επτά συλλογές διηγημάτων, τέσσερα μυθιστορήματα, ένα θεατρικό έργο, τέσσερα ταξιδιωτικά και έξι ακόμα έργα ("αφηγήσεις" και "χρονικά"). Δεν πρόλαβε να δει τυπωμένο το τελευταίο βιβλίο που είχε ετοιμάσει, το Μικρασία, χαίρε, το οποίο κυκλοφόρησε λίγο μετά τον θάνατό του.
Μεγάλο, ωστόσο, μέρος του έργου του παραμένει ακόμα διάσπαρτο στον Τύπο (ημερήσιο και περιοδικό), με συνέπεια, πενήντα πέντε χρόνια μετά τον θάνατό του, να μην έχουμε σχηματίσει ολοκληρωμένη εικόνα της συγγραφικής του προσωπικότητας. Ο Βενέζης, ως συντάκτης "εφήμερων" κειμένων, μας είναι ουσιωδώς άγνωστος, μολονότι και αυτή η πλευρά του, ποσοτικά και ποιοτικά, είναι ιδιαίτερα αξιόλογη. Αν και, έως αυτή τη στιγμή, δεν διαθέτουμε συστηματική καταγραφή των δημοσιευμάτων του στον Τύπο, και άρα δεν γνωρίζουμε τον ακριβή αριθμό τους, μπορούμε να πούμε ότι, κατά προσέγγιση, ξεπερνούν τα εννιακόσια.
Αυτήν ακριβώς την άγνωστη πλευρά του Βενέζη φιλοδοξεί να αναδείξει η ανά χείρας έκδοση. Είναι όμως ευνόητον ότι ο πολύ μεγάλος αριθμός και, κυρίως, η θεματική (και όχι μόνον) ανομοιογένεια των "εφήμερων" κειμένων δεν επέτρεψαν μια συγκεντρωτική έκδοσή τους, αλλά επέβαλαν ως μόνη ενδεδειγμένη λύση την επιλογή τους. Συνολικά, η επιλογή μας, αυτή τη στιγμή, αριθμεί πάνω από πεντακόσια κείμενα.
Στον παρόντα τόμο, από το σύνολο των επιλεγμένων κειμένων, περιέχονται τα πρώτα 174, τα οποία δημοσιεύτηκαν από το 1924 έως και τον Δεκέμβριο του 1952· είναι χωρισμένα σε δύο μέρη, με χρονολογική κατάταξη στο εσωτερικό κάθε μέρους: άρθρα, επιφυλλίδες κ.ά.π. (154), συνεντεύξεις και επιστολές (20).
Η έκδοσή μας είναι σχολιασμένη: Όπου κρίθηκε απαραίτητο, έχουν προστεθεί υποσημειώσεις των επιμελητών, στις οποίες διασαφηνίζονται σημεία των κειμένων και δίνονται στοιχειώδεις πληροφορίες για πρόσωπα και γεγονότα για τα οποία γίνεται λόγος.

Περιεχόμενα
Πρόλογος
Εισαγωγή
ΑΡΘΡΑ
1924
Μυτιληνιές εκδόσεις. Η Ζωή εν Τάφω. (Ρομάντζο του Στρατή Μυριβήλη)
1925
Νυχτολούλουδα. Η ελληνική μουσική [Κωνστ. Ψάχος]
Νυχτολούλουδα. Το χρονογράφημα
Νυχτολούλουδα. Δυο δραματάκια [του Κώστα Μάκιστου]
1926
Νυχτολούλουδα. Το γέλιο
Γύρω στην καλλιτεχνία. Η έκθεση του Ανατολέα
1929
Έλα να φύγουμε του J.-J. Bernard
Το διήγημα. Ιστορία ενός αιχμαλώτου. (Εντυπώσεις από ένα βιβλίο του Στρατή Δούκα)
Το φαινόμενο Remarque. Γύρω απ' το πολύκροτο βιβλίο του πολέμου
1930
Κριτικά σημειώματα. Σπασμένες κολόνες. (Ένας τόμος του κ. Αθ. Γκράβαλη)
Κριτικά σημειώματα. Πολεμική φιλολογία. (Μερικές σκέψεις πάνω σε μια μελέτη του κ. Στεφάνου Σιδέρη)
Sinclair Lewis. (Βραβείο Νομπέλ 1930)
1931
Οι Βρικόλακες [του Ίψεν]. Μικρή εισαγωγή
1935
Στοχασμοί του καιρού. Η έλλειψη φαντασίας
1938
Το γλωσσικό σύμφωνο
1940
Ο Παπαντωνίου και οι αριθμοί
1942
Το νεοελληνικό μυθιστόρημα. (Απολογία της πικρίας)
Τέχνη και διασκέδαση
Μετά τη μάχη του "Προλόγου" [του Λυρικού Βίου του Άγγ. Σικελιανού]
Ωφελιμισμός
Γλωσσική πειθαρχία
Η αυριανή λογοτεχνία
Η κριτική
1943
Μια εικοσαετία (1922-1942)
Συζήτηση
Βίοι παράλληλοι
Η γραφικότητα
Δευτερολογία για την κριτική
Τελευταία συνομιλία με το Μαλακάση
Τελευταία συνομιλία με το Μαλακάση. (Αποχαιρετισμός)
Η φαντασία
Η σάτιρά του [του Παλαμά], (Τα Σατιρικά Γυμνάσματα)
Προσανατολισμοί
Ο μάρτυρας της λογοτεχνίας μας [Γρ. Ξενόπουλος]
1945
Pierre Amandry
1946
Κηφισιά, 1946 [Γ. Δροσίνης]
Ευρωπαϊκή αγωγή [του Romain Gary]
Για ποιον χτυπά η καμπάνα [του Έρνεστ Χεμινγουέι - ταινία]
Οι δρόμοι της ελευθερίας του Σαρτρ
Τα αγάλματα
Ερρίκος Μίλερ
Η φωτιά [Γ. Βλαχογιάννης]
Η φαντασία
[...]

Επιμέλεια έκδοσης: Χ. Λ. ΚΑΡΑΟΓΛΟΥ, ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΡΒΕΛΑ

Τόμος 2
Η Ελληνική διάρκεια, Β' (1953-1962), με 154 "εφήμερα" κείμενα του Ηλία Βενέζη, απευθύνεται όχι μόνον σε ειδικούς μελετητές αλλά και στο "ευρύτερο κοινό"· τα κείμενα του τόμου αξίζει να μελετηθούν ως δείκτες γενικότερων θεμάτων και προβληματισμών· ενταγμένα στην περιρρέουσα ατμόσφαιρα και στο συλλογικό γίγνεσθαι αποκτούν το πλήρες νόημά τους.
Αναμφίβολα, στο κέντρο της σκέψης και του έργου του Βενέζη βρίσκεται η "ελληνικότητα". Τι όμως σημαίνει "ελληνικότητα"; Η παρατήρηση του Γιώργου Σεφέρη, στον διάλογό του με τον Κωνστ. Τσάτσο, το 1938, διατηρεί και σήμερα την ισχύ της: "Είναι μεγάλος λόγος να μιλάει κανείς για την "ελληνικότητα". Μεγάλος και ωραίος. Όταν θελήσουμε όμως να καθορίσουμε τι πράγμα είναι αυτή η "ελληνικότητα", θα ιδούμε πως είναι και δύσκολος και επικίνδυνος." Πράγματι, η "ελληνικότητα" είναι έννοια πρωτεϊκή και, την ίδια στιγμή, πολυπρόσωπη: έχουμε όχι μία αλλά πολλές "ελληνικότητες", με ουσιώδεις μεταξύ τους διαφορές. Ως αίτημα και ως πολιτισμικός προσανατολισμός, επαναδιατυπώνεται από τον Διαφωτισμό έως τις μέρες μας. Αν ο 19ος αιώνας είναι ο αιώνας της διαμόρφωσης εθνικών συνειδήσεων και της "κατασκευής" συμπαγών εθνικών ταυτοτήτων, ο Μεσοπόλεμος είναι η περίοδος αναρρίχησης στην εξουσία τ...

1348 pages, Paperback

First published January 1, 2019

About the author

Ilias (or Elias) Venezis (Greek: Ηλίας Βενέζης) was a Greek writer.

He was born in 1904 in Ayvalık (Κυδωνίες) in Asia Minor and died in Athens in 1973. He wrote many books throughout his career as an author. His most famous book is Number 31328. Elias Venezis is not his real name, but his pen name. He is categorised among the writers of "the generation of the 30s" (=η γενιά του '30).

During the Asia Minor Catastrophe he was 18 years old and was conscripted to a labour battalion of the Turkish State. In his book The Number 31328 - The Book of Slavery he describes the 14 months of his life that he had spent in a concentration camp, forced to hard labour.