Ο Φρειδερίκος Νίτσε εν τη Φιλοσοφία του Δικαίου και της Πολιτείας: Εναίσιμος επί Υφηγεσία Διατριβή

by Nikos Kazantzakis, Νίκος Καζαντζάκης, Πάτροκλος Σταύρου (Editor)

Η πνευματική γνωριμία τού Νίκου Καζαντζάκη (1883-1957) με το έργο τού Γερμανού φιλοσόφου και ποιητή Φρειδερίκου Νίτσε (1844-1900) έγινε στο Παρίσι, όπου την 1η.10.1907 έφθασε ο 24χρονος Κρητικός, αριστούχος διπλωματούχος τής Νομικής Σχολής τού Πανεπιστημίου Αθηνών από τις 9.12.1906. Εκεί έγραψε το πρώτο σχέδιο της εναισίμου επί υφηγεσία διατριβής του. Στο Παρίσι ξαναγύρισε το 1909 και παρέμεινε τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο, οπότε συμπλήρωσε τη διατριβή του. Τον Απρίλιο του ίδιου χρόνου την τύπωσε σε βιβλίο 93 σελίδων: «Εκ των καταστημάτων Στ. Μ. Αλεξίου, εν Ηρακλείω Κρήτης, 1909» αναγράφεται στο εξώφυλλο του βιβλίου και φωτοαναπαράγεται μαζί με τον κύριο τίτλο του στην πρώτη (επαν)έκδοσή μας, τον Φεβρουάριο του 1998, σε επιμέλεια του Εκδότη μας Δρος Πατρόκλου Σταύρου.

Από την έρευνα του Δρος Σταύρου στο Ιστορικό Αρχείο τού Πανεπιστημίου Αθηνών για στοιχεία σχετικά με τη διατριβή και την τύχη της, δεν βρέθηκε τίποτε άλλο σχετικό. Μόνο στο λήμμα τού Ν. Β. Τωμαδάκη για τον Νικόλαο Καζαντζάκη στη Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαιδεία του «Πυρσού» αναγράφεται: «Διετέλεσε ανώτερος υπάλληλος και υφηγητής της νομικής σχολής». Η έρευνα στο Αρχείο του Πανεπιστημίου συνεχίσθηκε. Δεν προέκυψε κάτι νέο, αλλά βρέθηκε το δίπλωμα για τον τίτλο του διδάκτορος της Νομικής, που επήρε με άριστα ο Καζαντζάκης, και αναπαράγεται στην Γ΄ έκδοση (2006).

Η «γνωριμία» του Καζαντζάκη με τον Νίτσε υπήρξε ορόσημο για τη ζωή του. Δεν υιοθέτησε απόλυτα το σύστημα των ιδεών και θεωριών του, που υπερβαίνει τη λογική και φθάνει σε άκρα. Άλλωστε, και βιολογικά δοκιμάσθηκε φοβερά ο Νίτσε, και βλέπουμε τον Καζαντζάκη να εύχεται να είναι άμοιρος από τη μοίρα του «αντίθεου προφήτη». Νιτσεϊκές ιδέες εμφανίζονται στα έργα του Καζαντζάκη (λ.χ. στην Ασκητική, στην Οδύσεια), και στη μυθιστορηματική αυτοβιογραφία του Αναφορά στον Γκρέκο το ΚΓ΄ Κεφάλαιο επιγράφεται «Παρίσι - Νίτσε ο Μεγαλομάρτυρας». Μπορεί να συνοψισθούν στο παράγγελμα το άτομο να υπερβεί τον εαυτό του και να φτάσει εκεί που δεν μπορεί.
Πολύ νεαρός ο Καζαντζάκης έγραψε μια διατριβή ολκής για μια τιτανική προσωπικότητα, λειτουργώντας μέσα σε πλαίσια αντικειμενικά και επιστημονικά, τόσο κατά την ανάλυση των ιδεών τής μεγάλης πνευματικής φυσιογνωμίας τού Νίτσε όσο και κατά τη θεώρησή του υπό το πρίσμα των δεδομένων τής εποχής και διαχρονικά. Ακόμη, από τα πολλά έργα που μας κατέλιπε ο "βαθύς γνώστης του αρχαίου Ελληνικού πολιτισμού" Φρειδερίκος Νίτσε, ο Νίκος Καζαντζάκης μετέφρασε δύο: "Η Γέννησις της Τραγωδίας" και "Τάδε έφη Ζαρατούστρα" (και τα δύο για τον αθηναϊκό Εκδοτικό Οίκο Γεωργίου Δ. Φέξη, 1912 και 1913 αντιστοίχως).

Με μεγάλη χαρά συνεργαστήκαμε με τον Οδυσσέα Μακρίδη, Καθηγητή Φιλοσοφίας και Ανθρωπιστικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Fairleigh Dickinson, στη Νέα Υερσέη των Η.Π.Α., ώστε να μεταφραστεί, για πρώτη φορά, στην αγγλική γλώσσα η διδακτορική διατριβή τού Νίκου Καζαντζάκη. Αποδίδουμε εδώ στα ελληνικά μερικές κατατοπιστικές σημειώσεις από το οπισθόφυλλο αυτής της ωραίας και αξιέπαινης έκδοσης ("Friedrich Nietzsche on the Philosophy of Right and the State", Nikos Kazantzakis. Translated with an Introduction and Notes by Odysseus Makridis. State University of New York Press, U.S.A. 2006)

«Το βιβλίο αυτό παρουσιάζει την πρώτη αγγλική μετάφραση της διατριβής τού Νίκου Καζαντζάκη, το 1909, πάνω στην πολιτική και νομική φιλοσοφία τού Νίτσε. Προτού ο Καζαντζάκης γίνει ένας από τους πιο διάσημους σύγχρονους Έλληνες συγγραφείς, υπήρξε μανιώδης μελετητής της σκέψης του Νίτσε. Τον ανακάλυψε ενώ έκανε νομικές σπουδές στο Παρίσι, από το 1907 έως το 1909. Αυτή η ρωμαλέα αποτίμηση της ριζοσπαστικής πολιτικής σκέψης τού Νίτσε μεταφράζεται εδώ από μιαν αποκατεστημένη και αυθεντική πρόσφατη έκδοση της πρωτότυπης. Οι βαθειές ενοράσεις της δεν παρεμποδίζονται από τις επιστρώσεις που ολόκληρες γενεές θαυμαστών και επικριτών τού Νίτσε απέθεσαν πάνω στο αυθεντικό νιτσεϊκό corpus. Το βιβλίο προσφέρει, επίσης, μιαν αποκαλυπτική ματιά στο στάδιο διάπλασης της σκέψης τού Καζαντζάκη. Χάρη στις προσπάθειες του μεταφραστή, η τολμηρή, ευγνώμων ερμηνεία του Νίτσε από τον Καζαντζάκη είναι πλέον προσιτή στους αγγλόφωνους αναγνώστες. Ενώ και άλλες μορφές εκείνης της περιόδου έδωσαν τις σκέψεις τους για τον Νίτσε, κανείς δεν πλησιάζει το ανάστημα και τη διάνοια του Καζαντζάκη. Αυτό το βιβλίο ανοίγει ένα μοναδικό παράθυρο στο προσκήνιο της Ευρωπαϊκής διανόησης των αρχών τού εικοστού αιώνα.»
(Daniel Conway, συγγραφέας τού βιβλίου "Nietzsche and the Political")

Genres: Philosophy

128 pages, Paperback

First published April 1, 1909

About the author

(Greek: Νίκος Καζαντζάκης)
Nikos Kazantzakis was a Greek writer, journalist, politician, poet and philosopher. Widely considered a giant of modern Greek literature, he was nominated for the Nobel Prize in Literature in nine different years, and remains the most translated Greek author worldwide.

Reviews

[فايز غازي Fayez Ghazi · Rating 5 out of 5]

نحن امام ترجمة لأطروحة قدّمها الكاتب اليوناني الشهير نيكوس كازانتزاكيس في شبابه عن فلسفة الحق والدولة لدى الفيلسوف الألماني المثير للجدل فرديريك نيتشة. وقد قامت دار الحوار، مشكورةً، بترجمة هذا الكتاب عن الإنكليزية ترجمةً رفيعة ومميزة لسلام خير بك. هذا الكتاب هو عبارة عن دراسة معمّقة لفلسفة نيتشة ومحاولة لوضعها ضمن سياقها بعيدًا عن بهرجة المريدين وسخط المنتقدين، وقد أجاد كازانتزاكيس بأن يكون موضوعيًا (الى دفاعيًا في احيان) في قرائته المنهجية لنيتشة.

تقوم الدراسة على تفحّص زمان نيتشة وبيئته الحاضنة ثم شخصيته وبما ومن تأثّر (شوبنهاور، فاجنر، اليونانيون القدامى، المسيحية) ثم نقضه لمن تأثّر بهم وبدء تكوين خط فكري مستقل محطمًا لجداول القيم التي انتجت قبله (خصوصًا المسيحية) وبناء نظام قيم جديد ومستقل يساعد البشرية في تخطي انحطاطها بعد سيطرة المنظومة القديمة. فينسف كل ما قد يكون من المسلمات (المساواة بين الناس على صعيد المثال، حكم الأغلبية او ما يسميهم الرعاع) وينادي بفلسفة "إرادة القوة" من اجل الوصول الى مرحلة "الإنسان المتفوق". هذا الإنسان سيكون من طبقة "الأسياد" حيث يفصل نيتشة المجتمع الى طبقتي "أسياد" و "عبيد" ويبقي لطبقة العبيد او الرعاع او الأغلبية اوهامها الميتافيزقية ومنظومة قيمها الحالية. طبعًا طبقة الأسياد ليست حسب المفهوم المتداول المباشر ويمكن ان نعطي المثل الذي اعطاه نيتشة نفسه (هناك الكثير من الجنود لكن يأمرهم جنرال واحد).

يبيّن كازانتزاكيس بعد نيتشة عن العدمية والفوضوية ويردّ على من انتقدوه في العديد من المواضع ويشرح آراءه وتعليلاته العديدة حول مفاهيم كثيرة كالمساواة والعدل والمرأة والرجل والزواج والحق والخير والشر ومالدولة وغيرها الكثير. وقد كان طرح هذه الآراء سلسًا جدًا ودون تعثيدات وفزلكات تبقي الدراسة ضمن طبقة خاصة متخصصة.

كتاب قيّم جدًا، يعطي فكرة عامة عن فلسفة نيتشة بالأمثلة والمقاربات والقرائن وقد يشكّل مدخلًا عريضًا للتعمق بما كتبه نيتشة. كما ان الكتاب يعطينا لمحة عن كازانتزاكيس-الكاتب، والذي (رغم عدم ذكره لهذه الدراسة في كتابه ال غريغو) يبدو انه حمل نيتشة معه طيلة حياته وظهر في حبر قلمه الروائي.

في كل انسان خالق ومخلوق. هناك شيء ما هو مادة، محدودية، فيض، طين، وحل وسخف وفوضى. وهناك خالق، نحّات، صلابة المطرقة، عين الفنان، فرح اليوم السابع

[Kyriakos Sorokkou]

Πρότζεκτ Νίκος Καζαντζάκης

1) Όφις και κρίνο (1906)
2) Σπασμένες Ψυχές (1908)
3) Ο Φρειδερίκος Νίτσε εν τη Φιλοσοφία του Δικαίου και της Πολιτείας (1909)

Με αυτό το βιβλίο έπαθα ότι έπαθαν κι οι Απαράδεκτοι με την επίσκεψη του Κωνσταντέν του διανοούμενου γκαλερίστα:

-Συγγνώμη, τιιι στραπατσίρεν;
-Ντι γκεστάλντ.
-Α ναι εντάξει, κατάλαβα.



Δηλαδή δεν είμαι προχωρημένος νους να πιάσω το έβδομο γκεστάλντ στο οποίο βρίσκεται το συγκεκριμένο βιβλίο.

Ένα βιβλίο που ουσιαστικά είναι η διατριβή του Καζαντζάκη για τον Νίτσε και τη φιλοσοφία του δικαίου και της πολιτείας.
Μία διατριβή που έγραψε ούτως ώστε να γίνει καθηγητής της Νομικής Σχολής.

Εκτός του ότι δεν πολυσκαμπάζω από φιλοσοφία, το ότι είναι γραμμένη και σε καθαρεύουσα δυσκόλεψε τα πράγματα.

Τώρα κάποιος θα μου πει γιατί να διαβάσω αυτό το βιβλίο;

Βασικά όπως ξέρετε, τον Μάη μου εμφανίστηκε η μεγάλη ευκαιρία όταν η κυπριακή εφημερίδα Πολίτης έβγαζε σε τιμή ευκαιρίας ό,τι έγραψε ο Καζαντζάκης.

Και φυσικά συμπεριλαμβανομένου και του συγκεκριμένου.

Το καλό είναι ότι ήταν μικρό (117 σελίδες) και με βοήθησε να ολοκληρώσω το challenge μου στο Goodreads.

Χαίρομαι που το διάβασα και ξεμπέρδεψα γρήγορα μ' αυτό, αλλά ξέρω ότι δεν ήταν μια εντελώς χαμένη ανάγνωση, διότι μου κίνησε την περιέργεια να αναζητήσω και τα γραπτά του Νίτσε στο μέλλον.

[Alvaro de Menard]

I haven't provided a rating because this is a difficult work to rate.

Kazantzakis is an exceptionally good reader of Nietzsche...for 1909. Nietzsche scholarship before the war (and much of it after the war) is notoriously bad, and Kazantzakis mostly avoids significant errors. But that was 110 years ago, and in the intervening time there has been a lot of good work on Nietzsche. Therefore I can't recommend this if you want to learn about Nietzsche.

There remains a second possibility: reading this work because you want to learn about Kazantzakis. The problem with that is that there isn't much Kazantzakis in here. The focus is entirely on a straightforward exegesis of Nietzsche with almost no original elements. So ultimately there's nothing this thesis can provide you today.

Also, the introduction and annotations are really weak.

[AB Freeman · Rating 4 out of 5]

A 1909 dissertation on Nietzsche’s political and legal philosophy? Yes, please! Add a dash of value formation and morality with consideration of natural laws? I’ll take that too!

Removed by over a century from the modern age, Kazantzakis’s dissertation remains far closer to the dates of Nietzsche’s publication than our modern day, and as such, presents an interpretation of Nietzschean thought uncoloured by the manipulations of Hitler’s Socialist Nationalism and its jingoist propaganda. Instead, the reader is allowed to consider the merits of Nietzsche’s approach toward considering human morality and the place the State takes in the validation (or diminishment) thereof. Additionally, Kazantzakis examines both the Negative and Positive attributes of Nietzschean elements of an enriched life. A few key quotes from this dialectical essay include:

“…today’s morality is overall unfair and deceptive, insofar as it is founded on the erroneous belief that it can judge acts according to their underlying convictions—convictions that cannot be possibly known.”

“A state’s sole aim is to reach its goal, which is essentially one and only one: to satisfy the fundamental instinct that propels every individual organic entity—the instinct to dominate. For the State, virtue, morality, and justice are nothing but means for their preservation and expansion. Such is the healthy, vibrant life of a State.”

“Only when one identifies his self-being with the collective being, only when he dedicates and sacrifices his own life for a universal idea that elevates and ennobles the whole—only then is he able to satisfy his own egoism fully and most intensely.”

4 stars. Recommended for those interested in examining how Nietzsche proposes we might live, particularly in consideration of the “infallible” laws of nature, and the values that arise from pursuing a noble life in alignment with same.