Ο πρωτομάστορας

by Nikos Kazantzakis, Νίκος Καζαντζάκης, Πάτροκλος Σταύρου (Editor)

Ο "Πρωτομάστορας" του Νίκου Καζαντζάκη δεν είναι ο ικανός πλην συμβατικός τεχνίτης τής λαϊκής παράδοσης, και η Σμαράγδα, η αγαπημένη Γυναίκα που χτίζεται στα πελέκια τού γιοφυριού, δεν είναι η συμβατική και "με στεφάνι" κυρά του. Ο Έρωτάς τους τολμά να αψηφήσει τη μικροψυχία τού υποταγμένου και ζηλόφθονου κοινωνικού περίγυρου· ωστόσο, στην παλαίστρα των Μεγάλων Έργων ηττάται από τον Θάνατο, ο οποίος συνθλίβει αλύπητα τη νεανική ματαιοδοξία -όχι, όμως, και την Αγάπη. Ο Καζαντζάκης, με ματιά ιδιαίτερη, μεταπλάθει πρωτοποριακά τον κλασσικό θρύλο τού Γιοφυριού τής Άρτας (που υφίσταται και σε παραδόσεις άλλων λαών), εξακοντίζοντάς τον σε νέα ύψη.

Για τη σύγχρονη, αναθεωρημένη έκδοση του έργου - Εκδόσεις Καζαντζάκη (Πάτροκλος Σταύρου), Αθήνα 2012 - βασισθήκαμε κυρίως στην έκδοση των Παναθηναίων, ελέγχοντας, ωστόσο, παράλληλα και το χειρόγραφο του δράματος, όπως υποβλήθηκε στον Λασσάνειο Διαγωνισμό και φυλάσσεται στην Εθνική Βιβλιοθήκη τής Ελλάδος. Χάρη στην ευγενή και αποτελεσματική συνεργασία των υπευθύνων τής Εθνικής Βιβλιοθήκης, μπορέσαμε στη νέα αυτή έκδοση να περιλάβουμε, επίσης, προσαρμοσμένη αναπαραγωγή των σελίδων ολόκληρου του χειρογράφου τού Πρωτομάστορα.

Ο εξαίρετος θεατρολόγος Βάλτερ Πούχνερ, Ομότιμος Καθηγητής στη Φιλοσοφική Σχολή τού Πανεπιστημίου Αθηνών, στην ενδιαφέρουσα και περιεκτική Εισαγωγή του κατατοπίζει έγκυρα για την ιστορία, τη μορφή και τη σημασία τού νεανικού αυτού δράματος του Νίκου Καζαντζάκη, καθώς και για τη σχετική βιβλιογραφία.

Στο Επίμετρο του βιβλίου, τέλος, παρατίθεται το διαφωτιστικό για την αισθητική και τις ιδέες τής εποχής κείμενο της 'Εκθέσεως περί του Λασσανείου Δραματικού Διαγωνισμού', όπως αναγνώσθηκε από τον Σ. Κ. Σακελλαρόπουλο στο Πανεπιστήμιο Αθηνών την 16η Μαΐου 1910. Έτσι, ο σύγχρονος αναγνώστης έχει την ευκαιρία να δει πώς αντίκρυσε το συγκεκριμένο καζαντζακικό έργο (αλλά και τα έργα που το "ανταγωνίσθηκαν") η Επιτροπή στης οποίας την κρίση υπεβλήθη.

184 pages, Paperback

First published January 1, 1910

About the author

(Greek: Νίκος Καζαντζάκης)
Nikos Kazantzakis was a Greek writer, journalist, politician, poet and philosopher. Widely considered a giant of modern Greek literature, he was nominated for the Nobel Prize in Literature in nine different years, and remains the most translated Greek author worldwide.

Reviews

[Kyriakos Sorokkou]

Πρότζεκτ Νίκος Καζαντζάκης

1) Όφις και κρίνο (1906)
2) Σπασμένες Ψυχές (1908)
3) Ο Νίτσε εν τη Φιλοσοφία Δικαίου & Πολιτείας (1909)
4) Συμπόσιον (1922)
5) Ασκητική: Salvatores Dei (1927)
6) Ταξιδεύοντας Ρουσία (1956)
7) Ιστορία της Ρωσικής λογοτεχνίας (1930)
8) Τόντα Ράμπα (1934)
9) Λήμματα στο Εγκυκλ. λεξικόν Ελευθερουδάκη (1927-1931) 
10) Ταξιδεύοντας Ισπανία (1937)
11) Ο πρωτομάστορας (Η θυσία) (1910)


Διαβάζοντας αυτό το βιβλίο το ενδέκατο του πρότζεκτ, και το πρώτο θεατρικό από Καζαντζάκη, μπορώ να πω ότι κλείνω το πρώτο τρίτο αυτού του Πρότζεκτ Καζαντζάκης διαβάζοντας κυρίως πρωτόλεια μυθιστορήματα, μελέτες, φιλοσοφία, και ταξιδιωτικά.

Αυτό το πρώτο από τα τρία μέρη του πρότζεκτ ήταν και το πιο δύσκολο όσο αφορά στην απόλαυση, το πόσο δηλαδή μου άρεσαν αυτά που διάβασα.

Με εξαίρεση τα δύο ταξιδιωτικά, την Ιστορία της Ρωσικής Λογοτεχνίας, τα Λήμματα και τώρα τον Πρωτομάστορα, τα υπόλοιπα που διάβασα μέχρι στιγμής τα βρήκα βαρετά και καθόλου του γούστου μου.
Με άλλα λόγια η υπερβολική φιλοσοφία και η απουσία αφήγησης (στα μυθιστορήματα).

Ο Πρωτομάστορας είναι ουσιαστικά η θεατρική μορφή του δημοτικού τραγουδιού «Tου γιοφυριού της Άρτας» μέσα από το βλέμμα και την πένα του Καζαντζάκη.
Το πρώτο του θεατρικό που έγραψε το 1908 όταν ήταν μόλις 25 χρονών, για το οποίο πήρε και το πρώτο βραβείο στον Λασσάνειο Δραματικό Διαγωνισμό το 1910.

Δεν έχω κάτι άλλο να προσθέσω παρά να πω ότι η συγκεκριμένη έκδοση περιέχει και ολόκληρο το χειρόγραφο του έργου. Με άλλα λόγια διάβασα τις μισές σελίδες αυτής της έκδοσης αναζητώντας τον λόγο που μπηκε ολόκληρο το χειρόγραφο (να μεγαλώσει το ήδη λεπτό βιβλίο;)

[Irini Gergianaki · Rating 4 out of 5]

Μεταπλασμένος από τον Καζαντζάκη ο μύθος του γεφυριού της Άρτας. Ως άλλη Αντιγόνη η Σμαράγδα οδηγείται στο θάνατο. Σκληρό, συγκλονιστικό και αναμφισβήτητα σύγχρονο αν δούμε αλληγορικά τη θυσία αυτή.

[D. D. · Rating 4 out of 5]

Η ιστορία του γιοφυριού της Άρτας σε θεατρικό έργο από τον Καζαντζάκη.
Με έκανε να αναρωτιέμαι πόσο ο μύθος βασίζεται σε πραγματικά γεγονότα.
Συμφωνώ με ένα άλλο αναγνώστη που αναφέρει ότι η συμπερίληψη όλου του κειμένου σε μορφή χειρόγραφου ήταν περιττή. Δεν προσθέτει κάτι.

[Eleni Triantafillaki · Rating 4 out of 5]

Όμορφο.. ήθελα να δω κάτι από τα πρώτα του... Το Γιοφυρι της Άρτας, θεατρικό!!! Κάπως έτσι 😊