شهرستان‌های ایرانشهر: نوشته‌ای به زبان فارسی میانه درباره تاریخ، حماسه و جغرافیای باستانی ایران

by Unknown, Touraj Daryaee (Translator), شهرام جلیلیان (Translator)

شهرستان‌های ایرانشهر، متن فارسی میانهٔ کوچکی است که در پایان دورهٔ ساسانی نوشته شده و در آن نام شهرهای گوناگون ایرانشهر (سرزمین ایرانیان) بازگو شده است. از این گذشته، این متن به چهره‌هایی گاه تاریخی و گاه افسانه‌ای اشاره دارد که شهرهای گوناگون و کانون کارهایشان را پی افکنده‌اند. شهرستان‌های ایرانشهر، از سه جنبه دارای اهمیت است: نخست آن که چون این متن شماری از واژگان یگانه و بی‌مانند، به ویژه جای‌نام‌ها را در خود گنجانیده، برای کسانی که دربارهٔ زبان‌های ایرانی میانه به پژوهش می‌پردازند، پر اهمیت است. دو دیگر آن که، چون در این متن نام ناحیه‌ها و بخش‌های گوناگون ایرانشهر بازگو شده و یک فهرست پر نام از جایگاه‌های جغرافیایی و شهرها به دست داده شده، برای آنان که به پژوهش دربارهٔ تاریخ و جغرافیای اداری ساسانی علاقه دارند، ارزشمند است. از این گذشته، شهرستان‌های ایرانشهر، آگاهی‌های تاریخی و نام پادشاهان ساسانی را که شهرهای گوناگونی پی افکنده‌اند، درخود گنجانیده است. سه دیگر آن که، این متن آگاهی‌های بسیاری را دربارهٔ حماسهٔ ایرانی، «خودای نامگ» (نامهٔ شاهان) به دست می‌دهد.

چون پاره‌ای از آگاهی‌هایی که شهرستان‌های ایرانشهر فراروی ما می‌نهد، بی‌مانند و یا کمیاب‌اند و در دیگر متن‌ها به‌چشم نمی‌آیند، ترجمهٔ این متن با دشواری‌هایی همراه خواهد بود. چنین پیداست که گویا درون‌مایهٔ این متن از مفهوم ساسانی ایرانشهر، سرچشمه گرفته و دیگر آگاهی‌ها در آغاز دورهٔ اسلامی به آن افزوده شده است. آخرین ویراستاران این متن در سدهٔ هشتم میلادی و در دورهٔ خلافت عباسی می‌زیسته‌اند…

132 pages, Paperback

Published April 1, 2009

About the author

Books can be attributed to "Unknown" when the author or editor (as applicable) is not known and cannot be discovered. If at all possible, list at least one actual author or editor for a book instead of using "Unknown".

Books whose authorship is purposefully withheld should be attributed instead to Anonymous.

Reviews

[Sarahtar · Rating 4 out of 5]

Read this for a project I am working on (reading books from the 90s of every century). Surprisingly interesting considering I had zero interest in this subject going in.

[Lulu]

completed in the late eighth or early ninth centuries AD
https://archive.org/details/Sahrestan...