(Γλώσσα: Ελληνικά / Greek) Δεκέμβριος 2008: Πορείες και συνθήματα. Μια μεγάλη φωτιά σε μια μεγάλη σχολή. Και μια φράση που εκτοξεύεται με δύναμη: Απόψε δεν έχουμε φίλους. Οκτώβριος 1981-1989: Ένας ανυποψίαστος −μα αποφασισμένος− ιστορικός ερευνά το απαγορευμένο θέμα των δωσίλογων και τις γερμανοφασιστικές οργανώσεις στην πόλη της Θεσσαλονίκης. Από παντού, πέφτουν να τον φάνε. 1934-1944: Ναζιστική Γερμανία, κατεχόμενη Θεσσαλονίκη. Εβραίοι, Έλληνες, Γερμανοί. Μαυραγορίτες, κατηχητικά, φυλακές και συσσίτια. Προδότες και πατριώτες. Ένα μυθιστόρημα για τρεις γενιές Ελλήνων που προσπαθούν να ζήσουν τη ζωή τους, την ώρα που η Ιστορία δείχνει τα δόντια της. Γονείς και παιδιά, φοιτητές, μαθητές, πανεπιστημιακοί δάσκαλοι, μπακάληδες και αλάνια, γιαγιάδες και υπάλληλοι, συνδικαλιστές και ουδετερόφιλοι μαθαίνουν μια και καλή πως πρώτα κοιτάς πού χύθηκε το αίμα σου και ύστερα διαλέγεις πλευρά. Ποια είναι η σωστή και ποια η λάθος απόφαση, όταν ο κόσμος γύρω καίγεται; Πώς τσακίζεται η θεωρία στην πράξη; Και ποιος μας βεβαίωσε, παρακαλώ, πως αυτή η χώρα ποτέ δεν πεθαίνει;
Η Σοφία Νικολαΐδου σπούδασε κλασική φιλολογία (προπτυχιακές και μεταπτυχιακές σπουδές) και αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας για τη διδασκαλία της λογοτεχνίας (διδακτορική διατριβή). Από το 2007 διδάσκει Δημιουργική Γραφή στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας. Έχει διδάξει σε σεμινάρια δημιουργικής γραφής του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Επίσης, έχει διδάξει το μάθημα της Λογοτεχνίας στην Ανώτερη Σχολή Δραματικής Τέχνης του ΚΘΒΕ (2001-2004). Έχει εκδώσει τα βιβλία: - "Ξανθιά πατημένη" (διηγήματα, Κέδρος, 1997) - "Ο φόβος θα σε βρει και θα’σαι μόνος" (διηγήματα, Κέδρος, 1999) - "Πλανήτης Πρέσπα" (μυθιστόρημα, Κέδρος, 2002) - "Ο μωβ μαέστρος" (μυθιστόρημα, Κέδρος, 2006) - "Απόψε δεν έχουμε φίλους" (μυθιστόρημα, Μεταίχμιο, 2010, βραβείο The Athens Prize for Literature περιοδικού (δέ)κατα, 2011) Επίσης έχει εκδώσει τις μελέτες: - "Διαδίκτυο και διδασκαλία" (Κέδρος, 2001) - "Λογοτεχνία και Νέες Τεχνολογίες" (Κέδρος, 2009) καθώς και τις μεταφράσεις: - "Nick Cave, Μπαλάντες για φόνους και άλλα τραγούδια" (Κέδρος, 2005) - Ευριπίδη, "Ελένη", (Κέδρος, 2008, ανέβηκε στο ΚΘΒΕ σε σκηνοθεσία Γιάννη Παρασκευόπουλου το 2008-2009) - Σοφοκλή, "Αντιγόνη", (Κέδρος, 2009, ανέβηκε στο ΚΘΒΕ σε σκηνοθεσία Τάσου Ράτζου το 2009-2010). Έχει συμμετάσχει σε δεκαοκτώ ελληνόγλωσσες και οκτώ ξενόγλωσσες ανθολογίες λογοτεχνικών κειμένων. Διηγήματά της έχουν μεταφραστεί σε οκτώ γλώσσες. Από το 2001 συνεργάζεται με την εφημερίδα "Τα Νέα" ως κριτικός βιβλίου με αντικείμενο την ξένη λογοτεχνία.
Χωρίς να καμώνεται ότι είναι το μεγάλο βιβλιο της κατοχής στη Θεσσαλονίκη, η συγγραφέας χτίζει έναν πολύ ενδιαφέροντα μικροκοσμο ηρώων, αντιηρωων και καθαρμάτων
Το μυθιστόρημα της Νικολαϊδου παρακολουθεί τη πορεία των ηρώων της από το 1934 μέχρι το 2008 αλλά όχι σε ευθεία γραμμή. Αρχίζει με μιά ματιά στο 2008 όπου γίνονται καταστροφές μετά από μια πορεία και μετά η συγγραφέας χρησιμοποιεί συνεχόμενα flashbacks στην εποχή της κατοχής της Θεσσαλονίκης και στην δεκαετία του 80. Η περιγραφή των εποχών με τη δράση των δωσίλογων στην κατοχή, τους μαυραγορίτες, την πείνα και τον φόβο, τις ίντριγκες και την ελπίδα για ένα καλύτερο μέλλον την δεκαετία του 80, η οποία όμως διαψεύδεται το 2008, είναι πολύ δυνατά σημεία του μυθιστορήματος. Αν και με τα διάφορα flashbacks υπήρχε μια σύγχυση στην πλοκή, το βιβλίο μου άρεσε πολύ.
Έχει τη λογική μεγάλου μυθιστορήματος. Τρεις γενιές και πως εξελίχθηκαν για 50-60 χρόνια στη Θεσσαλονίκη. Κεντρική ιδέα η αξία της μάθησης είτε ως διαρκής προσωπική προσπάθεια είτε μέσα από την επίσημη εκπαίδευση. Έτσι εξηγείται και το κατοπινό, τόσο συγκινητικό, βιβλίο "Το χρυσό βραχιόλι" που καταγράφει τις ιστορίες ανθρώπων που μέσα από πολλές δυσκολίες κατάφεραν να σπουδάσουν. Κρίμα που δεν την είχα ανακαλύψει νωρίτερα. Τρέχω να διαβάσω και τα άλλα της βιβλία.