Η κατάκτηση της Κωνσταντινούπολης

by Geoffroi de Villehardouin

Το χρονικό του Βιλλαρδουίνου παρουσιάζει διπλό ενδιαφέρον, από ιστορική και φιλολογική άποψη. Σαν μαρεσάλης της Ρωμανίας, ο Γοδεφρείδος είχε τη δυνατότητα να συμβουλευθεί όλα τα σχετικά με τη Σταυροφορία έγγραφα, και το γεγονός αυτό δίνει μια «επισημότητα» στο χρονικό του. Ο συγγραφέας δεν είναι ένας ιππότης «δεύτερης σειράς» όπως, για παράδειγμα, ο Ροβέρτος του Κλαρί, που κι αυτός καταγράφει τα γεγονότα της ίδιας εκστρατείας είναι, αντίθετα, και παρών στην πρώτη σειρά της μάχης και των διαπραγματεύσεων, και επίσημος αξιωματούχος από τα χέρια του οποίου περνάνε τα έγγραφα τα σχετικά με οποιοδήποτε στρατιωτικό ή διοικητικό γεγονός. Παρ' όλο ότι ο Βιλλαρδουίνος έπαιξε σημαντικότατο ρόλο στα γεγονότα, και μάλιστα από τη δική μας οπτική γωνία ρόλο καθαρά εχθρικό, η διήγησή του χαρακτηρίζεται σε γενικές γραμμές σαν αξιόπιστη. Δεν πρέπει να νομιστεί φυσικά ότι μιλάμε για την επιστημονική αμεροληψία των σημερινών ιστορικών. Τον ΙΓ' αιώνα η καταγραφή γεγονότων, ακόμα κι όταν ο συγγραφέας προβάλει την προσωπική του κρίση και προσπαθεί να ανιχνεύσει τα αίτια των γεγονότων, δεν έχει και πολλά κοινά γνωρίσματα μ' αυτό που ονομάζουμε ιστορική συγγραφή σήμερα. Αλλά και ο σημερινός ιστορικός επηρεάζεται από διάφορους παράγοντες, όπως τη μέθοδο που ακολουθεί, τον κοινωνικό του περίγυρο και τον τρόπο επιλογής των γεγονότων, που καθιστούν αδύνατη την απόλυτα αντικειμενική συγγραφή. Πόσο μάλλον λοιπόν ένας χρονικογράφος του Μεσαίωνα, που, εκτός από την κοινωνική του τοποθέτηση και ιδεολογία (ο Βιλλαρδουίνος ανήκε στην τάξη των ευγενών, και σ' αυτούς απευθύνεται το έργο του), τις αρχές και τα ιδεώδη της εποχής του (τόλμη, ανδρεία, νομιμοφροσύνη, πίστη), ήταν επίσης και πρωταγωνιστής των γεγονότων τα οποία περιγράφει. Αυτό δεν τον εμποδίζει όμως να καταδικάσει τις θηριωδίες και την απληστία των συμπολεμιστών του. Έτσι, ενώ σε γενικές γραμμές αντιμετωπίζει εχθρικά τους Έλληνες αντιπάλους του και δεν του είναι δυνατόν να κατανοήσει την νοοτροπία τους, τόσο διαφορετική από τη δική του, η κρίση του απέναντι στους συμπατριώτες και συμπολεμιστές του είναι συνήθως και αυστηρή και έγκυρη: ενώ επαινεί, κάπως στερεότυπα, είν' αλήθεια, την ανδρεία και την γενναιοφροσύνη των περισσότερων απ' αυτούς, δεν διστάζει να κατακρίνει, με αυστηρό πολλές φορές τόνο, ακόμα και τους ισχυρότερους άρχοντες, όταν, κατά τη γνώμη του, αυτοί, είτε από λανθασμένες εκτιμήσεις, είτε από κάποιο ελάττωμα (συνήθως ηθικό κατά το Γοδεφρείδο) διαπράττουν κάτι που βρίσκεται έξω από τα «παραδεδεγμένα» της εποχής με αρνητικά για τη Σταυροφορία αποτελέσματα.

Περιεχόμενα
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Η ΚΑΤΑΚΤΗΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ
Ι. Η τακτική του φεουδαρχικού στρατεύματος κατά τον ΙΓο αιώνα
ΙΙ. Ο συγγραφέας και το έργο του
ΠΙΝΑΚΕΣ ΓΕΝΕΑΛΟΓΙΚΟΙ
1. Βιλλαρδουίνοι
2. Κόμητες Καμπανίας
3. Κόμητες Φλάνδρας και Αιννώ
4. Άγγελοι
5. Μονφερράτοι
ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΕΣ ΟΝΟΜΑΤΩΝ
Ι. Πρόσωπα
ΙΙ. Τόποι, εθνικότητες
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Genres: History

272 pages, Paperback

Published April 1, 2002

About the author

Geoffroi de Villehardouin (vers 1150 - entre décembre 1212 et juillet 1218) est un chroniqueur et chevalier français croisé. Il a notamment participé à la conquête de Constantinople (1203-1204) pendant la quatrième croisade et à la formation de l’Empire latin d’Orient avec Baudouin VI de Hainaut. Il a été nommé maréchal de Champagne puis de Romanie, c’est-à-dire de l'Empire latin d'Orient.

Geoffroi de Villehardouin (c. 1150 – c. 1213–1218 was a knight and historian who participated in and chronicled the Fourth Crusade. He is considered one of the most important historians of the time period, best known for writing the eyewitness account De la Conquête de Constantinople (On the Conquest of Constantinople), about the battle for Constantinople between the Christians of the West and the Christians of the East on 13 April 1204. The Conquest is the earliest French historical prose narrative that has survived to modern times. Ηis full title was: "Geoffroi of Villehardouin, Marshal of Champagne and of Romania".

(Source: Wikipedia)

Reviews

[Yann · Rating 3 out of 5]

Ce livre a été écrit en ancien français par Geoffroi de Villehardouin, un chevalier franc, entre 1207 et 1214. Il les évènements et péripéties de la quatrième croisade(1198-1207) à laquelle il a lui-même pris part. Tout commence par le prêche de Foulques près de Neuilly: la papauté s'en mêle, promet l'absolution de tous les péchés pour qui se croiserait, et la foule des nobles qui n'avaient pas la conscience tranquille, un tempérament féroce, et une foi bien grossière, se ruèrent sur cet appât pour retrouver innocence et bienveillance du seigneur en maculant leurs épées du sang de ceux qui ne partageaient pas leurs sublimes idéaux. Mais quand il s'agit d'embarquer depuis Venise pour la terre Sainte, afin d'atteindre Babylone, les fonds manquent. Venise, dirigée alors par le célèbre doge Enrico Dandolo, accorde son aide pour peu que les croisés acceptent de lui prêter mains forte contre ses rivaux Grecs.

La papauté intervient encore, et apporte sa bénédiction au projet, qui trouve prétexte dans une querelle de succession pour le trône de Byzance. Les croisés arrivent donc au cœur de l'empire, soutenus par le fanatisme et l'esprit de rapine, et prennent d'assaut tout ce qui doit l'être, causant moult ravages et incendies. Villehardouin reste vague sur les responsabilités:

Et ne sai quex genz, por mal,mistrent le feu en la vile;et cil feu fu si granz et si orribles que nus hom nel pot esteindre ne abaissier.Et quant ce virent li baron de l'ost,qui estoient hebergié d'autre part del port,si furent mult dolent et mult en orent grant pitié,cum il virent ces haltes yglises et ces palais riches fondre et abaissier, et ces granz rues marcheandes ardoir à feu;et il n'en pooient plus faire.

Ces malheurs ne rendent pas les Latins chers aux Grecs:

Ensi furent desacointié li Franc et li Grec; que il ne furent mie si comunel con il avoient esté devant: si ne s'en sorent à cui prendre; qu'il lor pesa d'une part et d'autre.

Les Grecs, supportant avec impatience ce joug Latin, se révoltent à plusieurs reprises. Mais les Francs parviennent à s'implanter et à créer un empire latin au cœur de l'Orient.

Carte détaillant la croisade:




La relation de Villehardoin est plutôt sèche et directe: il ne s'attarde pas à faire de longues descriptions. C'est le langage d'un militaire tout ce qu'il y a de plus pragmatique. Il s'attarde par contre longuement à présenter les protagonistes, et les différentes difficultés pour garder la cohésion parmi les croisés, certains s'impatientant de ce crochet imprévu. Je n'ai pour l'instant qu'une vision vague et sommaire des évènements. J'avais déjà lu les suites de cette aventure dans les fascinantes Chronique de Morée. Je voudrais dorénavant avoir le point de vu de Robert de Clari, qui a rédigé sa propre version des événements dans son ouvrage: La Conquête de Constantinople. Sinon, j'ai été plutôt content d'arriver à déchiffrer sans trop de peine du français du XIIè-XIIIè siècle; quelques notes heureusement rares viennent charitablement aider le lecteur en cas de difficulté. Par contre, le récit sans fin de crimes et de destruction finit par laisser à l'âme comme un sentiment d'accablement.

[Nugzar Kotua · Rating 5 out of 5]

Таких постыдных комментариев редакции к такому важному историческому труду я ещё не встречал. Издание ужасное. Но из-за содержания не мог поставить ниже 5

[Екатерина · Rating 5 out of 5]

Едно истинско бижу за любителите на исторически четива - още повече, че това е автентична хроника от участник в Четвъртия кръстоносен поход. Походът, решил може би още тогава - в 1204 година, кой да доминира на Европейския континент - Западът или Изтокът. Резултатът от завладяването на Константинопол е с последствия и до ден днешен.
Книгата има три издания на български, но за съжаление нито едно от тях не е качено още.
Близо до Кърджали се извисяват останките на средновековна крепост - по всяка вероятност "Моняк", или "Мнеакос", за която Вилардуен пише, че там част от аристокрацията на кръстоносците са заседавали за да решат кой да оглави Империята след пленяването на Бодуен Фландърски. Мястото е чудно красиво, трудно достъпно и със страхотна гледка към язовир "Студен кладенец".
Хрониката носи една такава много хубава тръпка и е ценен източник на информация за онези времена. Човек остава с чувството че всичко е ставало сякаш на късмет и на шега - ако стане-стане.

[Nikolaos Papadakis · Rating 4 out of 5]

Πολύ ενδιαφέρον κείμενο, μια από τις πιο τεκμηριωμένες μεσαιωνικές ιστορίες για την Άλωση της Πόλης από τους Σταυροφόρους, παρά την έλλειψη αντικειμενικότητας από τον συγγραφέα και ταυτόχρονα αρχηγό της εκστρατείας. Απετέλεσε και ένα από τα πιο ωραία κείμενα στα μεσαιωνικά γαλλικά, σταθμό στην ιστορία της γαλλικής λογοτεχνίας.

[Peter Toth · Rating 4 out of 5]

Our author was a knight, and a quite illustrious one from the 4th crusade. Marshall of Champagne and later that of "Rhomania" - the western territories of the Byzantine Empire, an important leader of this crusade. It is interesting to read this early 13th century work from one of the leading figures of the crusade, but also quite sad overall. No matter the chivalic virtue of the knights, it is quite clear that this crusade was nothing more than a French medieval business enterprise. Originally, they wanted to set out to the Holy Land to help the crusader states to fight muslims, but because not enough people showed up (and they were already in debt to the Venetians) they ended up storming the Christian city of Zara first to satisfy that debt (then belonging to the Kingdom of Hungary long in strife with the Venetians). Then they sent envoys to the pope to absolve them of this sin. Such a conveniently pragmatic approach, and the pope absolved them, no problem...
In a very similar fashion, when presented with the opportunity to help one side in a Byzantine civil war, they end up taking and sacking the city. The setting up of the Latin Empire, the internal strifes and then the dual fights with Johannis, the Vlachian-Bulgarian ruler and the Byzantines out of Nikaia. It covers the happening until around 1207.
True contemporary source that needs to be read and thought about afterwards in its due place. It conveniently stays silent on the real extent of theft and looting during the "sack of Constantinope" and how little was left of the previously grand city's glory after the crusaders' work was done...

[Makomai · Rating 3 out of 5]

ovviamente si intende "da parte dei latini". Come una crociata si sia trasformata in guerra di conquista (durata ben poco), nella lettura di un testimone oculare