پرندگان به سوگ او می‌روند

by Hasan Ali Toptaş, مژده الفت (Translator)

Pırıl pırıl ışıyan Türkçesiyle Hasan Ali Toptaş,
Kuşlar Yasına Gider’de romancılığına yeni bir boyut katıyor: anlatmıyor, söylemiyor; nefeslendiriyor.

Kadirşinas otlarının mırıltısını, of dememenin ilmini,
eldeyken kıymetini bilmenin erdemini, ömürden giden
günlerin sabrını okudukça zihnimiz, gönlümüz havalanıyor.

“Babalar, alınlarımıza yazılmış yalnızlıklardır” sözü
yankılanıyor kulaklarımızda.

Kuşlar Yasına Gider; atların koşması kadar doğal, kaleme
iç çektirecek kadar merhametli bir roman.

“Toptaş’a yazarlık âdeta bahşedilmiştir.”
ANDREW RIEMER, Sydney Morning Herald

“Zaten o yıllarda burnumuzun ucunda gezinen bir mazot kokusuydu babam, kulağımızda çınlayan uzak bir motor sesiydi ve az evvel dediğim gibi, gitti mi gelmek bilmezdi bir türlü.”

Genres: Turkish Literature, Fiction, Turkish, Roman, Novels, Literature

184 pages, Paperback

First published October 4, 2016

About the author

Hasan Ali Toptaş, a truck driver’s son, was born in Baklan, southwest Anatolia, in 1958. After completing his military service, he survived by doing odd jobs until he found a position at the Office of Inland Revenue. He worked in various small towns as a bailiff and treasurer, and finally as a tax officer. Following the publication of a few short stories in journals and anthologies, he paid for the printing of his first volume of stories Bir Gülüşün Kimliği in 1987. He submitted his second novel Gölgesizler (1995) to the Yunus Nadi Prize jury, and won. This novel was later adapted into a feature film (2007). Toptaş has received many other awards, including the Cevdet Kudret Liteary Award for his novel Bin Hüzünlü Haz (1999) and the Orhan Kemal Award for Best Novel for Uykuların Doğusu (2005). Yalnızlıklar (1990), poetic texts he constructed as a series of encyclopedia entries, has been successfully adapted to the stage. Toptaş retired in 2005, and since then has dedicated himself fulltime to his writing. His most recent book, the novel Heba (2013), will be published in English by Bloomsbury in 2015, and is to be followed by the English translation of Gölgesizler. Toptaş’s work has been published in many languages, including Dutch, French, German and Korean.

Reviews

[Murat Gonul · Rating 5 out of 5]

Keşke daha fazla yıldız verme ihtimali olsaydı da verebilseydim. Yazarı geç keşfettim ama elimden geldiğince tüm eserlerini okumaya çalışıyorum ve her okuduğum cümlesinde daha da çok hayranı oluyorum. Günümüzde nadir karşılaşılan nadir 'ses' sahibi bir yazar. Bir kaç cümlesini okusanız, radyoda çıkan bir şarkıyı kimin söylediğini sesinden tanır gibi tanırsınız sanki. Bu yeni kitabı da istisna olmamış bence.

Hikaye alabildiğine yalın ve alabildiğine çekici. Yöresel ağızları karikatürizeye kaçmadan, otantiğiyle sunuyor. Cümleler bir birini kitapta bahsedilen beyaz at gibi doğayla bütün, yapmacıklıktan uzak takip ediyor. Böylesine sakin ve böylesine yalın bir hikayeyi anlatmak bence inanılmaz zor bir iş fakat yazar bir enstrümana üfler, tellerini okşar gibi içtenlikle yapıyor bunu. Yazarken de türküleri mırıldanıyor, Anadolu'da geçen bir hikaye yazmak çok kolay düşününce bir kaç köy kasaba ismiyle başarılır gibi duruyor ama domates kurusu kokusu ve araba radyosunda kısık sesli türküleri hissettirmek hemen hemen imkansız gibi.

Bundan başka kişisel olarak da derinden etkiledi beni kitap. Ben de abimle aynı bekleyişi, aynı çabalamayı ve aynı düşmanı yaşadım. Ben de babamın yanında nereye bakacağını kestiremeden her kelimesine asılı kalarak susup aynı hastalığın nöbetini tuttum. O acıyı böyle gösterişten uzak ve böyle gerçekçi başka nasıl anlatılırdı bilmiyorum. Kitabı gözyaşları içinde bitirdim, sanırım böyle içten ilk defa ağlıyorum bir kitaba. Bu yüzden de yeri bambaşka oldu benim için bu kitabın.

'Kimse konuşmadı bir müddet, kendisinden başka hiçbir şeye benzemeyen tuhaf bir sessizlik evin içinde acı acı uğuldadı durdu. Her şey kendi görüntüsünün içinde, görüntüsünü bir milim bile eksiltmeden gizlice yanmış ya da her şey kendi sınırlarının dışına çıkarıldıktan sonra kocaman bir kalınlık oluşturan ince titreşimler eşliğinde yeniden eski yerine konulmuş gibiydi o sırada.'

Herkese tavsiye ederim.

[Hakan · Rating 5 out of 5]

Okurken insana duygu patlamaları yaşatan bir başyapıt. Dünyada hala iyi insanların da olduğu umudunu güçlendiren, hayatın anlamı üzerinde düşünmenizi sağlayan müthiş bir baba-oğul hikayesi. Aslında roman bunun çok ötesinde. Toptaş'ın o benzersiz, sihirli dili de uçuruyor insanı yine. Bir önceki romanı Heba gibi bu güzel isimli romanı da, içine girilmesi daha kolay ama derin bir eser. Ödülleri umursayan biri değilim ama bir yazarımız daha Nobel alacaksa bu Toptaş olmalı. Ama yabancı dillere çevirilmesi de kolay bir yazar değil... Okuyun, pişman olmayacaksınız.

[Maziyar Yf · Rating 3 out of 5]

کتاب پرندگان به سوگ او می روند نوشته حسن علی تپتاش ، داستان تلخی ایست که به رابطه پدر و پسر پرداخته ، کتاب حکایت نگرانی ایست ، نگرانی پدر برای پسر و دلشوره فرزند برای او ، کتاب او روایت درد است .
داستان آقای تپتاش را می توان نسخه مردانه کتاب مرگی بسیار آرام نوشته سیمون دوبوار دانست ، حکایت پدری که آرام به سوی مرگ می رود و خانواده او و پسرانش هستند که باید رنج تماشای این جان دادن آهسته و پرستاری از او را تاب آورند . داستان تلخ و پر رنج و مرارتی که کسی را توان گریختن از آن نیست ، یا باید به تماشای مرگ کسی نشست و یا دیگران مرگ انسان را تماشا می کنند .
آنچه داستان آقای تپتاش را متفاوت کرده ، جنس خاص رابطه میان پدر و پسر است ، سرگردانی میان صمیمی بودن ویا رسمی بودن ، پدری خجل از ناتوانی خود و محتاج به کمک پسر و پسر شرمگین از تماشای ناتوانی پدر .
فصل بهارموسم زایش و تولد است ، شادابی و تازگی روزگار ، افسرده ترین روحیه ها را هم دگرگون کرده و وانسان را وادار به تفکر در ذات و سرشت جهان هستی می کند ،اما خواندن کتابی مانند پرندگان به سوگ او می روند با وجود روایت اندوهبار وسخت افسرده کننده آن برای از بین بردن همان اندک حس و انرژی مثبت خواننده کافی ایست .

[Murat Dural · Rating 5 out of 5]

Hasan Ali Toptaş geç keşfettiğim, kısa zamanda çok sevdiğim bir yazar. Bana büyük ilham kaynağı. Özellikle "Bin Hüzünlü Haz" favorimdir. Son kitabı "Kuşlar Yasına Gider"de ise bu sefer aile hayatına, derinlere şeffaf bir yolculuk yapıyoruz. Açıkcası dilini bu derece değişik katmanlarda kullanan, kimi zaman bilinç akışı ile insanın zihnini açan bombardımana tutan, kimi zamansa son kitabındaki gibi su gibi akan, damakta tat bırakan kaç yazarımız var acaba? Kısaca üstadı eleştiremem bile. Güzel kitap. Okurken kendi aile hayatıma çok gidip geldim. Tavsiye ederim :)

[Taghreed Jamal El Deen · Rating 4 out of 5]

رواية عن شيخوخة الآباء، ومثل هذه الروايات أنا أضعف من أن أكتب عنها.
شكراً لكل الكتّاب الذين يأخذون على عاتقهم هذه المهمة الأصعب؛ البوح بمكنونات قلوب هذه الكائنات العزيزة التي يحرمها كبرياؤها ودور القوة المَنوط بها من ترف الشكوى.

[Mostafa Alipour · Rating 5 out of 5]

پدر

نوشتن کتابی که اسمش اینطور شفاف و صادقانه پایانش رو فریاد می‌زنه حقیقتا کار سختی هست. شاید یکی از نمونه های شگفت انگیز این مدل 'مرگ ایوان ایلیچ' باشه. البته که وجوهی از این دوکتاب مشترک هست اما اساسا متفاوتند.
ظرافت کار اینجاست که در هر دو کتاب اطمینان داریم شخصی خواهد مرد. اما با این وجود نویسنده باید فضایی رو فراهم کنه تا خواننده مسیر رو به پایان برسونه. کاری که به نظرم تپتاش ازش سربلند بیرون اومده.
ایوان ایلیچ در حال مرگ به عنوان راوی از ترسناک بودن اون شرایط و بی توجهی اطرافیانش گفت. اما در این کتاب ما شاهد مرگ عزیزی هستیم و راوی، فرزندش هست. توصیف مرگ از زاویه‌ای که برای ما ملموس تر هست. مرگی تدریجی و آرام.

راوی گمنام کتاب در انتظار مرگ و شاهد هر لحظه افول بیشتر و البته دردناک سلامتی پدر سالمندش هست.
در اغلب این لحظات، راوی، در حالی با شدت تمام در غم و اندوه بیشتری فرو میره که، توانایی تغییر شرایط رو نداره. بطور دقیقتر، حتی در مواردی که امکان بهبود فراهم هست، مانعی نامرئی خودنمایی می‌کنه. غرور پدر. پدری که سالها حجم بی نهایتی از رنج رو بخاطر رفاه و آسایش خانواده متحمل شده، توانایی قبول کردن کمک از فرزندانش رو نداره. دری که همواره روی یک پاشنه می‌چرخه و بارانی که همیشه از آسمون به سمت زمین سقوط می کنه.
اما در رابطه این پدر و فرزند رنجی مشترک هست. پدر هر لحظه خودش رو بیشتر سربار و مزاحم اطرافیان تصور می‌کنه و پسر در کنار ترس از غم سوگی که هر لحظه بهش نزدیکتر می‌شه شرم پدر رو هم با تمام وجود حس می‌کنه و این شرم مثل پاشش نمک روی زخمی هست که برخلاف بهبود در حال دردناکتر شدنه.

مرگ پدر راوی در آخرین صفحات داستان اتفاق می‌افته، مرگی که با توجه به سیر داستان بهتره به عنوان مرگ جسم ازش یاد کنیم. چون در ابتدای داستان اتفاق بسیار تاثیر گذاری، به نوعی نقطه‌ی عطف و باعث مرگ روحیش شد.
لحظه‌ای مصادف با مرگ امید.
پدری که در یک تصادف عجیب و غریب یکی از پاهاش رو از دست می‌ده و چندین سال لنگ لنگان روزها رو سپری می‌کنه. اما هنوز ناامید نشده و جامعه رو ناسازگار نمی‌بینه. دنیایی که حتی یک لحظه بعد معلوم نیست مایی وجود داریم یا نه. اگر دقیقتر به داشته هامون نگاه کنیم شاید خیلی از موارد قابلیت دسته بندی در این بخش نباشند. با این دید امید دارایی ارزشمندی هست و عظمت غم از دست دادنش شاید با هیچ غمی برابری نکنه. بعد از اون احتمالا بستگی ما به دنیا به مویی بنده و تلاشی برای طولانی تر شدن این سفر نداریم و بهتره که این بازی کثیف هرچه زودتر به پایان برسه.

داستان با سفر پدر راوی برای ساخت پای مصنوعی جدید به آنکارا آغاز می‌شه و با مرگش به پایان می‌رسه. به تدریج با شدید تر شدن بیماری همراه راوی از یک بیمارستان به یک بیمارستان دیگه سر می‌زنیم بلکه از رنج و درد پدر اندکی کاسته بشه ولی این سراشیبی جز سقوط نقطه پایانی نداره.
بخش هایی هم به مرور خاطرات دور و نزدیک اختصاص پیدا کرده و تمرکز داستان صرفا روی روایت افول سلامتی پدر نیست.
از نکات جالب توجه همزمانی شروع و پایان داستان هست که برای من دوست داشتنی بود. در واقع راوی در حال مرور تمام اتفاقات گذشته است.

مطالعه این داستان رو برخلاف علاقه‌ای که بهش پیدا کردم بهتون پیشنهاد نمی‌کنم. مخصوصا اگر شرایط روحی مساعدی ندارید چه بسا که باعث بدتر شدن خواهد شد. اما اگر با این فضای سیاه و دردناک داستان غریبه نیستید احتمالا شماهم دوست خواهید داشت. هرچند که دیر یا زود ماهم رنج و غم سوگ رو تجربه خواهیم کرد و شاید این دست داستان ها در کیفیت حال ما تاثیری هرچند اندک بذاره.

این کتاب رو تنها بخاطر اعتماد به مترجمش انتخاب کردم و همینطور که انتظار می‌رفت نظرم رو جلب کرد. مترجم هایی مثل ایشون در این زمانه کم پیدا میشن.
یعد از پاموک و آتیلگان، تپتاش سومین نویسنده ترک هست که شناختم و بازهم از کیفیت ادبیات داستانی این کشور شگفت زده شدم. با اینکه اطلاع دقیقی از ادبیات معاصر ایران ندارم اما برتری فاحش ادبیات ترکیه برای من مشهوده.
ادبیات ترکیه رو دریابید دوستان. ایضا ترجمه های شیک و تمیز خانم الفت رو.

پنج اردیبهشت صفرسه

و در پایان درود و احترام به همه‌ی پدر های عزیز

[Onur · Rating 5 out of 5]

Gece 1.30, roman bitti. Kolay okuttu kendisini bu defa Hasan Ali Toptaş. Bu tarzı daha çok sevdim ne yalan söyleyeyim.
Okurken bazen güldüm, bazen tüylerim diken diken oldu, birkaç defa da gözümden yaşlar aktı. Romandaki karakterlerde tanıdığım insanları görür gibi oldum. Hikayede kendimden de çok şey buldum. Rahmetli Babacığımın hastalık dönemini bir kez daha yaşadım, ağladım. Polatlı’lı olmamdan mütevellit, sürekli o çok iyi bildiğim benzin istasyonunu gözümde canlandırdım. Ecelin atı o istasyonun ardından çıkıp geliyordu romanın ortalarında. Doğrudur, ecel atı benim için de tam o istasyonun ardındadır. O istasyonun ardında mezarlık vardır; rahmetli Babacığımın yattığı mezarlık... Benim canım Babamın, alnıma yazılmış yalnızlığımın...
Var ol Hasanım Ali, sen hep var ol..! Eline, gönlüne, mürekkebine sağlık.

[Meric Aksu · Rating 5 out of 5]

"Gömü'ye mi yaklaşıyoruz, dedi babam içimden usulca."

Otobiyografilerin yapmacıklı samimiyetinden uzak, türkülerin yoldaşlığında, bir görünüp bir kaybolan 'Ecel Atı'nın verdiği huzursuzlukla Denizli'den Ankara'ya, Ankara'dan Denizli'ye 'bugün var yarın yok' insanoğlunun alınyazısının bir kesiti akıyor önümüzde kilometrelere inat. Ben her zamanki gibi çok beğendim. En çok 'babalar alınlarımıza yazılmış yalnızlıklardır' diyerek çıtırtıların arasından gelen sesi bildim, tanıdım, hüzünlendim.

[Papatya ŞENOL · Rating 3 out of 5]

hasan ali toptaş'ı çok severim. kitaplarını hayran hayran okumuşluğum, imza gününde 1,5 saat sıra beklemişliğim de var. ama çeşitli mecralarda 2016'nın en iyi romanı seçilen "kuşlar yasına gider" hakkında çok güzel şeyler söyleyemeyeceğim. biraz abartıldığı düşüncesindeyim.
yazarın türkçesi, dili, anlatımı, yarattığı atmosfer çok başarılı; ancak muhtemelen otobiyografik altyapıdan kaynaklı kaymalar ve tekrarlar var. ölümün gelişini hissediyoruz kitap boyunca, yine de çatışma anlamında eksiklikler var. büyük şehirlerde otururken okuduğumuz kitaptaki yavaşlık, doğaya dönüş, uzun uzun dağlara bakmak, cep telefonu melodisini at kişnemesi olarak değiştirmek mutlaka otantik geliyordur. ancak evinin bahçesindeki ağacın kesilmesine karşı koymak, tekerlekli sandalye kullanmayı reddetmek, fizik tedaviyi yarım bırakarak köye dönmek çatışmadan ziyade aksilik belirtileri. tekrarlar bir süre sonra yoruyor. zaman zaman samimiyetsiz diyaloglar, ankara-denizli arasındaki yol güzergahı ve türküler, sürekli aynı noktada ortaya çıkan ecel atı, akrabaların aynı sırayla eve girerek aynı sırayla ayrılması. evet, iyi insanlar hala var. yorumlarda sıkça gördüğüm iyilik teması bence bizde çoğalan kötülüğün karşısında bir duruş sadece.
yine de türk edebiyatına kazandırılmış önemli bir eserdir. sırf hasan ali toptaş hatırına okunabilir.

[Hakan · Rating 4 out of 5]

bir yanıyla çok sahici bir roman kuşlar yasına gider. otobiyografik temeliyle birlikte, sevginin, iyiliğin, merhametin, vefanın, değer vermenin, kıymet bilmenin ve paylaşmanın ince ince işlendiğini görüyoruz. ölümün gölgesini, faniliği, gelip geçenlerin, geride kalanların hüznünü hissediyoruz. roman baştan sona derin bir hayat bilgisiyle, bakmanın, görmenin, hissetmenin, anlama ve anlatma ilminin izleriyle dolu. kalpten yazılan ve doğrudan kalbe dokunan kısımlar var. hikaye bu yanıyla herkesin hikayesi.

öte yandan romanın dünyası tuhaf bir dünya. merkezdeki baba-oğul ilişkisinin hiç sorunsuz-çatışmasız, sevgi dolu bir ilişki olması yadırganmasa bile romandaki herkesin iyi olması, roman dünyasında sadece iyiliğin olması şaşırtıcı. bir yerden sonra bu dünyaya nüfuz edebilen tek gücün ölüm olduğunu ama ölümün bile, insanların birbiriyle ya da hayatla hesaplaşmasına-yüzleşmesine değil, sadece bir veda hüznüne sebep olabildiğini görüyoruz. bu tuhaflık, hikaye içindeki gerçekliği gölgeliyor, kişileri ve olayları başka bir boyuta taşıyor.

toptaş iki boyut arasında gidip geliyor roman boyunca. hem gerçekliğin işaretlerini hem de fantastik ögeleri kullanıyor. yaşanmış gerçek hikayelerle masallar, düşler, rüyalar birbirine karışıyor. roman nihayetinde kahramanının/anlatıcısının romancı olduğunu da hatırlatıyor okura. okur olarak gerçeklik boyutunda kalırsanız bu romanı çok sevebilir, düşsel boyutunda huzursuzlanabilir ama her koşulda hasan ali toptaş'tan daha iyi romanlar bekleyebilirsiniz.

[Caterina · Rating 5 out of 5]

Ne diyeyim, nasıl anlatayım ki? Hasan ali Toptaş kitabı okumadan ölmeyin!

Türkçe'ye nasıl hakim, anlatışı nasıl derin, nasıl leziz, sürükleyici...

Hüznü yazmış harf harf, hece hece... Ölümu dokumuş cümle cümle...

[Pinar Celebi · Rating 4 out of 5]

Bu benim okuduğum ilk Toptaş kitabıydı. Yazarın farklı kitaplarını okuyup halihazırda hayranı olan ve benim yorumlarına güvendiğim pek çok kitap sever kitaba 5 üzerinden verebilse 10 yıldız verecek kadar sevse de bu kitabı benim açımdan o kadar vurucu değildi. Yaşlılık, fedakarlık, baba-oğul ilişkisi, yöresel öğeler ilmek ilmek işlenmişti kitabın her yerine. Otobiyografik bir roman zaten ama yazarın sürekli tekrar eden Ankara-Denizli yolculuk betimlemeleri yordu beni mesela (Her kilometreyi tekrar tekrar okumaktan sıkıldım hatta aralarda) veya "kafası omuzlarının arasına çöken" veya "kafası omuzları arasında kaybolan" betimlemesi defalarca tekrar ediyordu kitapta. Çok dikkatimi çekti. Kara vicdanlı mıyım bilmiyorum ama bu beni gözyaşlarına boğan bir kitap da olmadı. Bazen fazlaca realist oluyorum, belki de o yüzden.

Günümüz Türk edebiyatının bu önemli kalemi hakkında ahkâm kesmek haddime değil. Dediğim gibi bu okuduğum ilk kitabıydı ama eminim ki yazarın kaleminin daha iyi konuştuğu çok daha güzel kitapları var. Bu biraz da duygusal öğelerin yoğunlaşması, otobiyografik olması nedeniyle belki de bende beklediğim etkiyi yaratmadı. Yazar hakkındaki merakım arttı ama sonuçta ve 3,5'tan 4 yıldız verdim bu kitaba.

[Gamze]

Çok uzun zamandır beni böyle içine alan bi kitap okumadım. Okurken böyle hıçkıra hıçkıra ağladığım çok az kitap oldu. Bu kitabın yeri bende bambaşka artık. Öyle güzel anlatmış ki her gün geçtiğim yollar bambaşka anlamlar kazandı. Her gün 100 km yol yaparak işe gidiyorum ve o dediği yollardan geçiyorum ama sanırım bu kitabı okuyana kadar daha önce hiç hissetmemişim ben oraları. Sanki yazarla sohbet edercesine akıp gitti gözlerimin önünde bütün bi hikaye. Dertleştik, oturduk kahve içtik, ben sigara içmem ama ona eşlik edeyim diye bi tane de ben yaktım yanında, sarıldım, ağladık. Böyle yalın böylesine güzel bi anlatı. Bizden memleketimden dökülen sözcükler. Bütün bi kitabın altını çizmek ister mi insan ama yok hiçbir yerine dokunmadım kıyamadım. Bu yazıyı yazarken de sözcüklerimi toparlayamadım. İyi ki var böyle içimizi titreten ruhumuzu aydınlatan yazarlar.

[NAMIK SOMEL · Rating 5 out of 5]

Kuşlar Yasına Gider bitti. Dağıldım tabi. Sahi kimdi o bu roman çok hüzünlü değil diyen! "Babalar, alınlarımıza yazılmış yalnızlıklardır" ❤.

.Yorumun devamı gelecek. Önce bir toparlıyayım kendimi! Bir bardak demli çay içmek istiyorum. Teşekkür ederim Hasanım Ali bu güzel romanı yazdığın için..

https://youtu.be/J5eLFREBpIA bu bozlak da romandan Neşet Ertaş ustadan size..

Kitap Oburu'nun Hasan Ali Toptaş konulu bölümü dinlemek isterseniz.. https://youtu.be/xKKfYstJL2Q

[Damla · Rating 5 out of 5]

Ne kadar samimi, duygu yüklü, ne kadar bizden bir hikaye... Yaşadığımız şu sanal gerçeklik çağında hikaye adeta içimi ısıttı. Vefa, sevgi... ne kadar güzel aktarılmış her bir satıra. Çok beğendim.

[Irmak]

Satır satır yüreğinize işleyecek bir kitap Kuşlar Yasına Gider. Hasan Ali Toptaş'tan okuduğum ikinci kitap aslında. Ama gördüğüm yorumlara göre yazarın kalemini tam anlamıyla yansıtan bir kitap değilmiş. İlk okuduğum kitabı da Ben Bir Gürgen Dalıyım olduğu için bu konuda çok bir şey diyemem. Ama kitabı çok etkilenerek okuduğumu söyleyebilirim.
O kadar yalın bir dille o kadar doğal bir şekilde akıp gidiyor ki okurken kendimi Ankara-Denizli arasında onunla birlikte gidip geliyor gibi hissettim. Köyün sokaklarında onunla birlikte dolaştım. Beyaz at her şaha kalktığında yüreğim göğüs kafesimde şaha kalktı, yine kim ölecek diye. Ve kendimi yer yer ağlarken buldum.
Bu ölüm bekleyişini, bu üzüntüyü yaşamadım. Kendimi sadece yerine koyarak empati kurabiliyorum. Bu bekleyişi yaşayanların hissettiklerini de belki hissetmedim kitabı okurken ama Aziz amca eridikçe ben eridim sanki burda.
Toptaş'ın kalemine diyecek lafım yok. Yüreğine sağlık diyorum.

[Oguz Akturk · Rating 4 out of 5]

YouTube kanalımda Kuşlar Yasına Gider kitabının da içinde bulunduğu kitaplık turu videomu izleyebilirsiniz:
https://youtu.be/a3ctaLux8B4

Bu kitap bizden bir kitap, buram buram Türkiye ve Türk kültürü kokan bir kitap. Neden mi?

Hasan Ali Toptaş sizi kesinlikle aforizma kasarak sıkmaya çalışmıyor, ne demeye çalıştığını içinden nasıl geliyorsa öyle anlatıyor. Cümleleri uzatmıyor, dili sadelikle ve büyük bir ustalıkla kullanıyor.

Bu roman, bazı canlıları yaranın öldürmediği fakat muhatapsız kalmanın öldürdüğü bir roman. Kuşlar Yasına Gider'i muhatapsız bırakmamalıyız. Onu okumalıyız ki, nasıl vefalı ve eşinin nefesini bile kontrol eden bir anne olunurmuş onu görmeliyiz. Onu okumalıyız ki, unutulan örf ve adetlerimizi hatırlamalıyız, muhabbetlerimizi, akrabalarımızı muhatapsız bırakmamalıyız. Onu okumalıyız ki, yeşil yeşil dökülen gözyaşlarına muhatap olmalıyız.

Aziz Amca'yı dedeme çok benzettim, çünkü o da şu an aynı durumda. Eskileri anlatıyor, hiç kimsenin aklına gelmeyecek kıyıda köşede kalmış anıları çıkarıyor bize kalbinden. Eskiden yaptığı çılgınlıklar, evden gidip gelmemeler, dağlara çıkıp yaşadığı maceralar... Şimdi ise öylece yatıyor, bakıyor fakat kim bilir neler söylüyor o sessizliğiyle ve yılların vermiş olduğu emekle, deneyimle, yaşanmışlıkla. Şimdiki zamanın olaylarında değil geçmiş zamanda yaşar onlar aslında.

Romanla ilgili olumsuz ve diğer bazı düşüncelerim de var. Türk kültüründe üstüne yüklenen gereksiz bir manevi anlamdan dolayı sigaradan bahsediyorum. Sanki sigara içince bütün dünya birden efkar dünyasına dönüşüyor, birden akla gelmeyecek düşünceler geliyor... Bu düşüncelere bir araç olarak sigarayı kullananlar vardır mutlaka fakat ben kesinlikle gereksiz bir icat olduğunu düşünüyorum ve herhangi bir kitapta, yayında, kanalda, mekanda onu yüceltici, hatırlatıcı, özendirici anlamlar taşıyan metinleri sevemiyorum.

Aslında olumsuz bir yön olmayan fakat kendimle bağdaştıramadığım diğer bir yön ise türküler konusu. Türkü müzik türünü sevmediğim için bu romanda türkülerle alakalı kendimden bir parça bulamadım. Mutlaka sayısız anlam bulan okurlar da vardır hatta babası hayatta olmayanlar için eminim ki roman daha pek çok şey ifade ediyordur. Empati yapmaya çalışarak o okurların yaşadığı şeyleri biraz da olsa anlayabiliyorum.

Değinmek istediğim başka bir konu ise, şu at mevzusu. Bu romanı Amerikalı birisinin okuduğunu düşünelim. Yabancı birisi bizim anladıklarımızın belki de yarısını bile zor anlar bu romandan, çünkü roman tamamen Türkiye sınırlarındaki manevi değerlerle çepeçevrili. Belki de sırf bunun için daha çok anlamaya çabalar. Fakat at konusunda o atı kesinlikle unicorn olarak nitelendirirlerdi ve romanın ana karakterini arabadayken kafa olmuş olarak düşünürlerdi. Hatta tam bu konu üzerine bir film izlediğim için romanı okurken o at konularında hep bu aklıma geldiği için istemeden de olsa güldüm. Amerikan kültüründe unicornlara biçilen özel bir anlam var.

Bu roman bana ne kadar dertli bir ülke olduğumuzu hatırlattı tekrar. O hastanelerin bitmek bilmez evrak olayları, duygusal çöküntülerimiz, rızk mücadelelerimiz, aile ilişkilerimizin nostaljisi, bir anda ,eve doluşma kültürümüz. Aslında konuşacak o kadar çok şeyimiz var ki bazen sadece susarak bile anlatamadığımız sayısızca şeyi gözlerimize bakarak anladığımız bir kültürdür Türk kültürü. Bazen dağlar bile insanların anlatamadığı sayısızca şeyi anlatır bizlere.

Son olarak, eğer dedemin yanağına bir gün sinek konarsa kesinlikle o sineği kovmayacağım.

1 Aralık 2017 eklemesi : Dedem, ben bu incelemeyi yazdıktan 8 ay sonra vefat etti, onun üstüne konan sinek belki de yaşlılıktı, kovunca bir türlü gitmeyen cinsten.

[Banu Yıldıran Genç · Rating 4 out of 5]

sahilde ağlaya ağlaya bitirip yüzümü gözümü burnumu yıkamak için denize attım kendimi.
geçen yıl babamın ameliyatı, bir türlü iyileşememesi, hele o sonda ve idrar torbası...
herkese babasını hatırlatıp ağlatır bu roman, eminim. içtenliği, basitliği, şefkati ve merhametiyle başarıyor bunu hasan ali toptaş ki bence zaten bunu istemiş. kötü kimse yok, sorun çıkaran kimse yok, anlatıcının hayalet gibi bir karısı, her yardıma koşan bir kardeşi, becerikli bir annesi var... daha ne olsun, hastalığa dair en güzel hayal bu olabilir. ki içten içe anneye methiye olarak okudum ben romanı.
toptaş’ın o bildiğimiz dili, yereli müthiş bir canlılıkla kullanması da var tabii ki ama en iyi romanı mı? bence değil. basitleşmeyi planlamış sanki. kötü mü? yine hayır ama o alıştığım toptaş’ı aradım ben.
bir de o punto niye o kadar büyük everest yayınları?
* anlatıcının biyografisini yazan akademisyen detayı müthişti.

[HAMiD · Rating 3 out of 5]

اگر دلبستگی به باغلاما و اندوهِ آشنای آناتولی نباشد چه بسا داستان حسن علی تُپتاش را نشود اصلن به لایه های درونی اش رفت. اگر با صدای ارکان اوغور و اسماعیل حقی و احمد کایا و خیلی های دیگر که کمتر می شناسیم شان به سبب ارتباط زبانی و دسترسی نداشتن به موسیقی نابِ سرزمینِ آناتولی پی شان نرفته ایم را گوش نکرده باشیم بهتر آنکه نخوانیم این داستان را. اگر جان مان مالامالِ اندوهِ آن سوگی نباشد که پرندگان به سویش می روند خبری از شگفتی نیست که داستان، داستانِ اندوهِ از دست رفتن است. در این روزها که پرندگان به سوگِ آن لاله های نونهالی می روند که سال پیش به گلوله ی دژخیم مان دور و دورترین شدند؛ آخ از جانِ سرخ تان و شرمگینی ما از چشم های مادران. هیهات از اینهمه اندوه که چه بسا هیچگاه رها نکند. سوای اینها سوای همه ی این چیزها بهتر آن که پیش از خواندن روزهایی را دوباره باغلاما بشنویم تا جان مان به لبه های سدِ اندوه برسد و خواندن این داستان اندوه مان را چون اشکی بی پایان سرریز کند

پسین دوشنبه
ششم شهری ور ِ خونبار
١٤٠٢ خورشیدی

https://soundcloud.com/erkanogur-musi...

[Balam · Rating 5 out of 5]

Hasan Ali Toptas'in okudugum ilk kitabi. Aslinda kendisini okumaya Golgesizler ile baslamak istiyordum ama kitapcida dolasirken Nuri Bilge Ceylan imzali muhtesem kapaginin da etkisiyle almadan edemedim. Her sayfasinda kalemiyle bu kadar gec tanistigim icin pisman oldugum bir dil ve uslupla yazilmis harika bir baba ogul hikayesi. "Babalar, alinlarimiza yazilmis yalnizliklardir." sozu uzun sure aklimdan cikmayacak.

[Gizem · Rating 5 out of 5]

Kitap bitti,ben dağıldım.Bugün öğleden sonra Denizli'deki o küçük kasabada ben babamı defnettim sanki.Ankara- Denizli arasındaki yolu nasıl gittiğimi bilemedim,yol boyunca ben titredim sanki.
Hasan Ali bugün benim içime dokundu,ben babama bugün korka korka,içim titreyerek,şükrederek baktım.

Etkilendiğim çok kitap oldu,kendimi karakterin yerine koyduğum,üzüldüğüm,sevindiğim...Ama hiç bir kitabı bu kadar yaşamadım,bu kadar nefes almadım her bir cümlesinde.Hasan Ali sen çok yaşa,hep yaz!

"Dünya gözyaşlarımın içindeydi artık,dünya bulanıktı,dünya ıslaktı ve dünya kalın uğultular eşliğinde,etrafa buğular saçarak,hafif hafif titriyordu."

#np:Mark Eliyahu-Drops

[Beyza · Rating 3 out of 5]

Okurken sanki Hasan Ali Toptaş değil de, onun gibi yazmaya heveslenen birini okuyor gibi hissettim. İhmal edilen çok şey var bence ve bu yüzden acemilik hissi uyandırıyor. İlişkiler diğer Toptaş romanlarına göre çiğ duruyor. (Örneğin anlatıcının eşi Seher, bir görünüp bir kayboluyor. Hatta son sahnede orada olmasına rağmen esamesi okunmuyor. Anlatıcıya çok yakın olmasına rağmen varlığı ancak anlatıcıyla sigara içerken hissediliyor)
Röportajında derinliği yüzeye çıkarmayı amaçladığını söylemiş, bu acemilik hissi oradan mı geliyor bilmiyorum ama kendine özgü bir şeyleri yitirip sıradanlaşmış gibi geldi bana. Yine de kitap sonlarda taşraya döndükçe güzelleşiyor -eski diline dönüyor yani.

[Lütfi Öner · Rating 4 out of 5]

Çok güzeldi. Evet kitap her bakımdan çok güzeldi, hatta fazla güzeldi. Bu kadar güzellik biraz ütopik geldi bana. Yahu, hiç mi kötü bir insan yok, herkes mi melek gibi, dedim. Dil, anlatım, betimlemeler, benzetimler, buz gibi akan berrak bir dere gibiydi, aktı gitti.
Şahsen, kitapta belirsizlikler bırakılmasını severim.
Yazarın okuduğum ilk kitabıydı ama belli ki daha sık görüşeceğiz Hasan bey.

[Burçin · Rating 3 out of 5]

Okuduğum ilk Hasan Ali Toptaş kitabı. Yazarın kalemine, kelimeleri kullanış gücüne hayran kalsam da hikâye beni beklediğim kadar içine almadı.

[Selin Bay · Rating 4 out of 5]

Kitabın önce ismini sevdim. Çünkü, çok dinlediğim bir türkünün dizelerinde geçiyor: Şurda bir garip ölmüş, kuşlar yasına gider.

Kitabın temelinde baba-oğul ilişkisi yatıyor ama bu, edebiyatta sıkça rastlanan o kadim çatışmalarla değil; daha çok suskunlukla, mesafeyle, geç kalmışlıkla örülü bir ilişki. Hasan Ali Toptaş, şefkatle örmüş hikayesini. Kullandığı dil, süslenmiş değil süzülmüş. Ankara-Denizli arasında gidilip gelinirken geleneksel değerlerin hâlâ yaşadığı köy ile bireyselleşmenin hakim olduğu kent arasındaki karşıtlığı okumayı sevdim. Sürekli tekrarlanan kelimelerden ve eylemlerden rahatsız olmadım. Köy evinin kapısından hep aynı insanlar girip çıktı. Hüseyin dayı koştu geldi, onun ardından iki torunuyla Hicran yenge, kapıdaki hareketliliği görünce karısı ve baldızıyla Zübeyir, onların ardından ortanca teyze. Hatta ben "aa Vakkas dayı neden gelmedi ki?" derken o da geldi sonradan. Gelir çünkü biliyorum. Tekrarlayan rutinin getirdiği içsel huzur ve her şeyin yerli yerinde olduğu duygusu benim için güzeldi.

Not: Bu kitabı okuyan biri, babasına derin bir sevgi besliyorsa, evine de ölüm ya da hastalık girmişse birçok yerde yüreği acıyabilir. Okurken yutkunduğum çok yer oldu.

[moi, k.y.a. · Rating 5 out of 5]

Türkü, Türk’ün öyküsüdür. Acısıdır, sevincidir, sevdasıdır, hasretidir...
Ne anlattığını bilirseniz bir dizesi, kulağınıza çalınan ezgisi ya da hatırınıza düşmesine neden olacak ufacık bir şeyle bile içinizi yakar, titretir.

İşte, Hasan Ali Toptaş da bir türküyü, en sevdiklerimden birini almış ve yazmış. Ama ne yazmak... Türküyü öyle güzel kitabın ruhuna yedirmiş ki anlatamam. Kelimeleri deseniz zaten ayrı bir dünya. Okuduğum ikinci kitabı ama ben hayranlığımı ilk seferde belirtmiştim, bu kitapla birlikte benim için tescillendi. Dolayısıyla ben derim ki, okumadıysanız üzerinde Toptaş’ın adını gördüğünüz herhangi bir kitabı raftan çekin ve okumaya başlayın.

Değerlerimizi böyle güzel yansıtan eserler lazım bize.

[Argos · Rating 4 out of 5]

İlk kez bir romanını okudum Hasan Ali Toptaş'ın, çok etkileyici, insanın ciğerini söken bir anlatımı var. Postmodern romanlardan hoşlandığımı söyleyemem ama bu roman gerçekten güzel. Hüzünlü de olsa okunmasını öneririm. Neden 5 yıldız vermediğimi düşünebilirsiniz. Hastanelerdeki muayenelerin ve ortamların tanımlamaları neredeyse bire bir aynı (sanırım 5-6 hastanede), Ankara-Denizli arasındaki geliş gidişler aynı kalıp cümleler tekrarlanarak anlatılmış, bazı yerel deyimlerin örneğin "hembele gezmek" gereğinden fazla kullanmış olması gibi nedenlerden dolayı beğenim 4 yıldız.

[Beste Bal · Rating 5 out of 5]

Tüm yıl yaşadıklarımı ve hala yaşamakta olduklarımı kaleme almış. Bir 'yaş alma' hikayesi, tüm bağlarıyla, yönleriyle, etkileriyle var olmanın incelikleriyle, alabildiğine yalın, içeriden bir dille döküvermiş. Herkesi bu kadar sarar mı, emin değilim, kasveti ağır, yüzleşilecek çok meselesi var kitabın. Bana 'tam zamanında' geldi, iyi ki geldi...

[Ludmilla · Rating 3 out of 5]

Toptaş'ın dil kullanımı takdire şayan. Yazar için kitabın önemi ve anlamı elbette büyüktür, ancak ben çok başarılı bulamadım. Belki de çatışmalı baba-oğul ilişkilerini anlatan kitaplara aşinalıktan ve kitaptaki çatışmasızlıktan, belki diğer Toptaş kitaplarından farklı olmasından. Yine de bir olmamışlık var.

[Burak A · Rating 4 out of 5]

Öyle türkü dinleyen biri değilimdir, kitap biteli bir saat oluyor, bir saattir hüzünle türkü dinliyorum. Son derece yalın, basit bir kurguyla çok derin bir konuyu işlemiş Toptaş, çok da güzel işlemiş.