心はどこへ消えた？

by 東畑 開人

この20年、心は消滅の危機にさらされている。物が豊かな時代は終わり、リスクだけが豊かな時代がやってきたからだ。人々は目の前のことでせいいっぱい。心はすぐにかき消されてしまう。社会にも、身近な人間関係にも、そして自分自身の中にさえも、心というプライベートで、ミクロなものを置いておく余裕がない。それでも心は見つけ出されなければならない。自分を大切にするために、そして、大切な誰かを本当の意味で大切にするために。ならば、心はどこにあるのか? その答えを求めて、臨床心理士は人々の語りに耳を傾けた――。現れたのは、命がけの社交、過酷な働き方、綺麗すぎる部屋、自撮り写真、段ボール国家、巧妙な仮病など、カラフルな小さい物語たちだった。

『居るのはつらいよ』で第19回大佛次郎論壇賞受賞、紀伊国屋じんぶん大賞をW受賞した気鋭の著者が「心とは何か」という直球の問いに迫る、渾身のエッセイ。

256 pages, Paperback

Reviews

[Bighead_Monster · Rating 3 out of 5]

หนังสือรวมบทความจากนักจิตวิทยาที่สำรวจจิตใจ+ให้คำปรึกษาผู้คน ถ่ายทอดมาเป็นบทความหลาย ๆ บท โทนดูอารมณ์ขันแต่ก็แฝงความจริงจัง เชิงสารคดีแนวเยียวยาจิตใจจากเรื่องราวผู้คนภายใต้ชีวิตที่หนักหนาเต็มไปด้วยภาระหน้าที่ ซึ่งช่วยให้ข้อคิดให้เราได้หาตัวตนที่แท้ ได้ทบทวนตัวเอง ค้นหาว่า #หัวใจคุณหายไปไหนนะ
.
เรื่องราวของตัวเองและลูกค้าที่มาปรึกษาคุณโทฮาโตะ นักเขียนเล่มนี้ผู้เป็นนักจิตวิทยาคลินิก ซึ่งจะเล่าถึงเรื่องราวหลากหลายเหตุการณ์ ทั้งปมปัญหาเล็ก ๆ ไปจนความสัมพันธ์อันสลับซับซ้อน ที่เริ่มเก็บข้อมูลมาเล่าจากช่วงเหตุการณ์โควิดอุบัติ คนเหนื่อยหน่ายกับสิ่งที่พบเจอ-ผลกระทบต่าง ๆ ที่ทำหัวใจคนเราหายไป

เล่าผ่านการเปรยว่าเปิดม่านการแสดง ดำเนินรายการโดยบาจี้ โทฮาโตะ(ฟีลตัวตลกคณะละครสัตว์) สำนวนเล่าก็จะเล่าผ่านมุมมองของตัวเขา และพูดถึงเรื่องราว ปัญหาความกลัว โดดเดี่ยว ความเจ็บปวดหรือความไม่มั่นใจตัวเอง ปมในใจต่าง ๆ ของผู้มาปรึกษา เล่าผ่าน4 ฤดู(คงเทียบเป็นปี)แบ่งออกเป็น4บทใหญ่

เรื่องราวปัญหาในหัว ในใจผู้คน ที่เราเองต้องยอมรับความรู้สึกตัวเองก่อน เพื่อจำแนกอารมณ์และเริ่มต้นการเยียวยา รวมบทความเหล่านี้เป็นคอลัมน์รายเดือนตั้งแต่ช่วงปี20-21อาจดูไม่ปัจจุบันเท่าไหร่ คำแนะนำต่าง ๆ อาจเปลี่ยนไปแล้วในยุคต่อจากนี้ อีกทั้งยังมีความเป็นญี่ปุ่นสูง(ในเรื่องที่เขาพูดถึงบางทีก็ไม่รู้จัก)

สำนวนแปลดีอ่านไม่ยากแต่ที่มัน*ยาก*คือตรงที่ต้องจับประเด็นเรื่องราวเพราะผู้เล่าจะเล่าไปเรื่อย เทียบเคียงประสบการณ์ของตนบ้าง กับคนที่มาปรึกษาบ้าง พร้อมกันนั้นก็ใช้คำเปรียบเปรยแทนเรื่องราวต่าง ๆ ชื่อบทจะประหลาดใจหน่อย ต้องคิดตามเพราะไอเดียบรรเจิดเกิน ต้องอ่านไปก่อนถึงจะเข้าใจว่าทำไมชื่อนี้

คืออ่านไปเรื่อย ๆ ไม่ได้เป็นแนวบอกหัวข้อ บอกวิธีการหรือแนวทางเฉลยชัดเจนถึงคำตอบที่ว่า หัวใจคนเราหายไปไหน แต่เรานั่นแหละต้องหาเอง โดยการตกตะกอนจากเรื่องราวสำรวจความรู้สึกตัวเองผ่านเหตุการณ์ยกตัวอย่างเหล่านี้ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงความเปราะบางของความรู้สึกภายในใจที่ทำให้เราสูญเสียตัวตนไป

โดยรวมคือการเล่าประสบการณ์ผู้เขียนและผู้คนอื่น ๆ สลับไป มีเปรยเทียบเคียงให้ข้อคิด สำหรับเราดูเวิ่นเว้อน้ำเยอะแต่บางบทก็ลึกซึ้ง เพราะไม่ได้เจาะจงสอนแต่ให้ตกตะกอนเองตามประสบการณ์เชื่อมโยง เราชอบแนว ๆ ที่ให้มองเห็นค่าในตัวเอง เพราะหัวใจคนเรามีค่าทุกวันไม่ใช่แค่ในวันที่ประสบความสำเร็จเท่านั้น


วรรคที่ชอบ

- สิ่งสำคัญไม่ใช่การพยายามรับมือกับความเจ็บปวดด้วยตัวเอง แต่เป็นการให้ใครสักคนช่วยเหลือ

- แม้ว่าบางครั้งมนุษย์จะหวาดกลัวและเกลียดชังกันบ้าง แต่เราไม่อาจหยุดความปรารถนาที่จะมีความสัมพันธ์กับผู้อื่นได้

- ชีวิตคือการสั่งสมความทรงจำที่ถูกลืม

[Erika · Rating 3 out of 5]

本屋で題名だけ見たときは、「ウィズコロナ」というある種の流行語と、ある種の「癒し」系ノンフィクションのハイブリッド的な本かなと思った（何故図書館でわざわざ借りようと思ったのかは思い出せない…）
けれど、予想に反してかなりしっかりと今の世相をとらえた、しっかりした本だった。

勿論、毎週書かれるコラムなので、ちょっと時期を逃してしまった感のあるコラムもあるし、きっと数十年後に読んだ時は、鮮度が落ちてるとは思う。
けれど、2020年から続くこの特殊な閉塞感を生きている人間の「心」を、著者が毎日触れている人々とのやり取りから考察するというのは、今の状況を客観的に冷静に見られて良かった。

私的には、途中の「紙様」に関する箇所が面白く*、全てのコラムがこの調子だったら☆4つだったが、他の箇所は多少のユーモアはありつつも、真面目。
ずーっと読み続けているのは多分ツライし、もう一回読み返したいと思う内容でもないので、平均点の☆3つ。

*「紙を崇めよ。
（励ましの言葉は）紙だからいいのである。ここに働いているのは紙様のお恵みだ。…根人（神様教団の宗教用語で、「ねびと」あるいは「ネット」と読む）には仮病を治すほどの霊力はない。だから今回は、何故紙様にだけそのような偉大なお力があるのかを、民たちに告げ知らせようと思う。電子書籍でこれを読んでいるそこのあなた。すぐさま悔い改めよ。ソドムとゴモラぼKindleは滅び、紙は来たる。紙を崇めよ。」
私はこの感じが好きだが、全てこれだったら嫌な人もいそう…