Jump to ratings and reviews
Rate this book

Gebr.

Rate this book
Luuk begint aan een reddingsactie om het dagboek van zijn broer uit handen van hun moeder te houden. Marius is al een half jaar dood en morgen is de eerste verjaardag die hij niet zelf meer mee zal maken. Maar zijn moeder heeft iets heel bijzonders bedacht om er toch een speciale dag van te maken. Ze wil alle dingen uit zijn kamer verbranden en noemt dat een groots afscheid: 'Ik stuur hem zijn spulletjes in rook achterna.'
Luuk is vastbesloten om de neergeschreven gedachten van zijn broer uit het vuur te houden, ook al moet hij daarvoor grenzen overschrijden en de strijd aangaan met zijn moeder. Maar niet alleen met haar. Ook met Marius. Die heeft immers een rottruc uitgehaald door op te schrijven: Luuk houdt meer van jongens dan van meisjes. Dat brengt de missie van Luuk in gevaar; waarom zou hij een dagboek redden waarin gelogen wordt? Want dat is het toch, een leugen?

158 pages, Paperback

First published January 1, 1996

12 people are currently reading
836 people want to read

About the author

Ted van Lieshout

107 books63 followers

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
529 (28%)
4 stars
773 (42%)
3 stars
391 (21%)
2 stars
108 (5%)
1 star
28 (1%)
Displaying 1 - 30 of 190 reviews
Profile Image for Jaidee .
770 reviews1,509 followers
July 9, 2023
4 "heartbreaking, hopeful, rather odd" stars !!!

This is a YA book to treasure ! Suitable for those 13 plus ! Adults will also enjoy this one !

Two brothers living in suburban Holland and then one dies. The younger one. Maus is fourteen and dies alone in a psychiatric ward in the early 1970s. Luke is 16 and floundering. He discovers his brother's diary and in-between the lines writes his own story. They share so many similarities and there is so much love and yet so much distance between them.

With rather eccentric but loving parents, childhood adventures and enough turmoil to break your heart Luke walks us through their short time as brothers, how he grieves, how he heals and how in some way he must move on to create his own life for himself carrying his beloved brother's spirit inside him.

This book is brave, affirming and whatever age you are will make you want to keep your siblings close or may cause you much pain if your sibling has passed or is estranged from you.

Profile Image for Moira Macfarlane.
864 reviews103 followers
October 20, 2021
Nog steeds net zo mooi als toen ik het ooit voor de eerste keer las! Zo mooi geschreven dat ik hem in mijn top 5 zette voor De Grote Vriendelijke 100 (je kunt nog stemmen met je eigen top 5 favoriete kinderboeken aller tijden...)
'... er is dus nog iets van jou in leven en ik denk dat ik wel weet hoe dat kan. Als het namelijk waar is dat met jou het broertje in mij is gestorven, dan is het even waar dat met míj het broertje in jóu nog leeft!'
Profile Image for Gerbrand.
436 reviews16 followers
June 4, 2021
“Een man die zijn vrouw verliest heet een weduwnaar, een vrouw die haar man verliest weduwe, en kinderen zonder ouders wezen. Dus hoe heet een broer die geen broer (of zus) meer heeft? Daar bestaat geen naam voor.”

Een boek uit 1996. Het verhaal speelt in 1973. De 15-jarige Lucas ontdekt het dagboek van zijn jongere broer Marius die een half jaar eerder is gestorven. Hij besluit er zelf ook in te gaan schrijven. Maar kan het toch niet laten om te lezen wat Marius heeft geschreven.

Goed idee. Boeiende vorm. Waardoor er een soort van dialoog met zijn broer ontstaat. Ze blijken allebei een geheim te hebben. Mooie rol van de moeder ook.

Young Adult boek op zijn best. Vertaald in 10 talen. Dat doen niet veel Nederlandse schrijvers hem na.
Profile Image for Lauren.
513 reviews1,688 followers
February 10, 2021
Mooi boek over rouw en homoseksualiteit.

Ik herkende veel van de rouw-kant ervan, als zus die een broer heeft verloren toen we allebei tieners waren. De stukjes over of hij nog een broer is als zijn enige broer er niet meer is, de gevoelens van spijt, het vergeten van iemands stem, het ouder worden. Ik heb eigenlijk nog nooit een boek gelezen wat zo goed beschrijft hoe het is om op jonge leeftijd een brus (broer/zus) te verliezen. Voor mij was dit dan ook de belangrijkste reden om dit boek te lezen, maar ook het homoseksualiteit-aspect was erg waardevol om gelezen te hebben.

Het is lastig om een kort boek te schrijven wat écht goed is, maar Ted van Lieshout heeft dit toch maar mooi gedaan. Het voelde zeker niet te kort, was eigenlijk precies goed.

"Morgen is je verjaardag, maar je bent er zelf niet bij, dus er valt niets te vieren."

"Eigenlijk maakt het niets meer uit. Een moeder moet moederen, een vader moet vaderen en een broeder moet broederen. En er valt niets meer te broederen, dus ik kan net zo goed geen broer meer zijn."

"Ben ik nog steeds een broer of ben ik enig kind geworden?"
Profile Image for Irene.
999 reviews
October 1, 2018
“Kun je nog wel iemands broer zijn als die iemand niet meer bestaat?”

Na de dood van Marius besluit de moeder van Luuk zijn spullen te verbranden. Luuk pakt het dagboek van zijn broer uit zijn kamer, iets wat hij ooit cadeau heeft gegeven aan zijn broer. Uit angst dat zijn moeder het dagboek ook gaat verbranden, schrijft hij zelf in het dagboek zodat het ook van hem wordt. Na een discussie met zijn moeder leest hij toch wat Marius heeft geschreven. Daar leest hij dat Marius al wist wat Luuk nog verborgen probeert te houden. Luuk durft nog niet te zeggen dat hij jongens leuker vindt dan meisjes, maar nu zijn broer dood is, kan hij het er niet meer over hebben met hem.

Zijn moeder vindt dat het verdriet van een moeder groter is dan het verdriet van een broer, waarop Luuk zegt:
“Dat kan niet waar zijn, want u bent nog steeds iemands moeder, maar ik ben niemands broer meer. Een man die zijn vrouw verliest heet weduwnaar, en kinderen zonder ouders zijn wezen. Dus hoe heet een broer die geen broer meer heeft?”
Het verhaal laat de lezer weten hoe deze 16-jarige jongen dit proces doormaakt en wat hem daarbij bezighoudt.

Ik vind ook dat dit boek, misschien nog wel meer dan andere boeken, laat zien hoe een jongen met zichzelf in de knoop kan zitten, omdat hij weet dat hij anders is dan mensen soms gewend zijn. Mensen zijn gewend, of gaan er automatisch vanuit, dat iemand hetero is. Hoe kom je er dan voor uit als dat niet zo is? “Ik was zo ontzettend slecht in het doen of ik een gewone jongen was en juist zo goed in het zijn van mezelf, dat ik me behoorlijk mislukt voelde.”

Als uiteindelijk blijkt dat Marius een zeldzame stofwisselingsziekte had, laat Luuk zich ook testen. Mocht hij ook de ziekte hebben, dan heeft hij ook antwoord op zijn vraag. “Dan is meteen de vraag opgelost of ik nog wel een broer ben nu jij gestorven bent, want dan zijn we gewoon twee dooie broertjes.”
Het dagboek speelt ook bij dit nieuws weer een rol: Luuk kan zijn verhaal kwijt aan zijn broer via het dagboek. Het dagboek bracht de broers dichter bij elkaar dan toen Marius nog leefde.

Geïnspireerd door eigen ervaringen heeft Ted van Lieshout een mooi en tijdloos verhaal geschreven. Doordat Luuk regels toevoegt aan het dagboek van zijn broer ontstaat er een mooie en ontroerende dialoog tussen hen waar de lezer getuige van mag zijn.
En om het eerste citaat te beantwoorden in deze recensie: het is maar net hoe je het bekijkt. En daarvoor raad ik je aan om dit dunne, maar zeer krachtige boek te lezen.
Profile Image for Joost.
166 reviews6 followers
February 1, 2023
Als leraar Nederlands dien je je soms te conformeren aan de policy van de sectie, en in mijn geval betekent dat, dat er zo nu en dan klassikaal gelezen boeken worden getoetst. Voor morgen staat voor mijn klas Gebr. op het programma. Ze dienen dat boek te vergelijken met "Perenbomen bloeien wit" van ik-ben-zijn-naam-ff-kwijt. Anyway, om dat effectief te kunnen doen moeten ze eerst Gebr hebben gelezen.
Ik heb het boek net in één adem van drie uur uitgelezen. En het was geen verspilde tijd. Gebr is echt een prachtige psychologische coming-of-age roman. In dit geval: coming-out. We lezen hoe Luuk (15), wiens broer kort geleden op 14-jarige leeftijd is overleden aan -wat achteraf bleek- de ziekte van Wilson. Het verhaal begint als de cynische en manipulatieve moeder de spullen van Marius zegt te willen verbranden en Luuk interesse heeft in Marius' dagboek. Hij 'redt' het dagboek. Al lezend over niet alleen Marius', maar ook zijn eigen geheimen (homoseksuele gevoelens) gaat Luuk een postume dialoog aan met zijn overleden broertje.
Van Lieshout accentueert de zoektocht naar de identiteit van zijn broertje en hemzelf door mooie allusies naar carnaval, verkleden, versluierend taalgebruik en ontwijkgedrag. In het gezin speelt zwijgen over zaken van het leven, vermijden van zwakheden emoties een belangrijke rol. De vraag is dan of Luuk erin slaagt zichzelf te accepteren, de dood van zijn broertje te verwerken en het handje van zijn moeder los te laten?
Ik ben benieuwd naar morgen. V3 heeft een week de tijd gehad de 118 pagina's vlot lopende tekst te lezen en krijgt maandag 40 minuten om er een smeuïge samenvatting van te maken. Het belangrijkste is mij dat ze het gelezen hebben en de wetenschap verwerven dat eenzaamheid, twijfel doodgewoon zijn, en dat gebrek aan doorzettingsvermogen en durf een frustrerende, maar overkomelijke obstakels zijn.
Herlezen. Eerst keer gelezen herfst 2016.
Profile Image for Marcella.
1,333 reviews84 followers
October 31, 2019
Ik las net de laatste bladzijdes in het openbaar vervoer en moest erg mijn best doen om de tranen niet te laten rollen. Wat een prachtig boek, wat een boek dat steekt.
Profile Image for Sanne Rietveld.
3 reviews
December 1, 2021
OVER DE DODEN NIKS DAN GOEDS
Gebr is een verhaal cirkelend rondom een paar grote thema’s, die stuk voor stuk kundig uiteengezet worden. Deze onderwerpen zijn allen uit het leven van Van Lieshout geplukt. Denk hierbij aan de thematieken: homoseksualiteit en het verliezen van een gezinslid. Zelf komt Van Lieshout uit een groot gezin met meer dan tien kinderen. Op vrij jonge leeftijd is hij zijn vader verloren. Ook heeft hij inmiddels een relatie met een man. Hierdoor kan je stellen dat deze roman autobiografische kenmerken heeft. Je leest het verhaal als was het een dagboek, geschreven voor en door twee broers. In deze dagboeksfrases leer je beide broers kennen, levend of niet. Je leest over hun worstelingen met hun geaardheid en als groter thema het broederschap.

Wat voor de meeste lezers het opvallendste aspect is bij het lezen van dit boek, is de opbouw. Het moet gezegd worden, dit is ontzettend knap in elkaar gekunsteld. Als lezer word je meegenomen in het dagboek van een veertienjarige jongen, wie inmiddels overleden is. Wat hier zo bijzonder aan is, is dat dit dagboek nieuw leven ingeblazen krijgt, door de notities van zijn (levende) broer, die naderhand worden toegevoegd. Je leest mee met Lukas, de oudere broer, die worstelt met verschillende problemen, zoals: Rouwverwerking, autonomie en seksuele geaardheid. Het geraamte van dit boek is uniek in zijn soort. Natuurlijk is het concept niet baanbrekend, maar de manier waarop alle verhaallijnen vakkundig in elkaar vervlochten zijn, is ongeëvenaard.
Dan de grootste reden waarom dit boek voor mij zo hoog in het vaandel staat; De manier van denken, ergo schrijven over de seksuele geaardheid van beide broers. Dit is namelijk onwijs luchtig, doch realistisch beschreven. Ik denk dat dit voor iedereen, jong én oud, ontzettend relevante kost is. Het stilzwijgen van beide jongens is hartverscheurend en totaal begrijpelijk tegelijkertijd. Je wil ze vastpakken, beethouden en nooit meer loslaten. Eigenlijk net zoals ik dit boek wil vastpakken, beethouden en nooit meer wil laten eindigen.
Ik ben een docent in opleiding en ik droom van de dag dat ik dit boek klassikaal kan bespreken met mijn leerlingen. Ik zie mezelf al op de tafel zitten, net zoals mijn docente vroeger altijd deed, en met mijn klas twisten over al het moois dat dit boek te bieden heeft. Ik heb nog wat naslagwerk gedaan en voor zover mijn kennis reikt, is tot op de dag van vandaag geen boek verschenen met dezelfde thematiek. Homoseksualiteit wordt benoemd in educatiecampagnes, protesten en mentorlessen, maar nooit zie je het voorbijkomen in jeugdliteratuur van dit niveau.
Het enige minpunt wat ik zou kunnen bedenken, als het dan écht moet, is het feit dat je de emotionele belevingswereld van beide ouders niet erg meekrijgt, terwijl het boek toch ook zeker draait om het wegvallen van een zoon, broer, gezinslid. Natuurlijk krijg je af en toe wel wat mee van hoe beide ouders dit ervaren en hiermee omgaan, maar echt zoden aan de dijk zet dat niet. Er zit in mijn ogen een vrij grote kloof tussen wat je in eerste instantie meekrijgt, om vervolgens door het hele boek heen een verbrandingsritueel boven het hoofd te hebben hangen. Hier zit een hiaat in, wat ik geprobeerd heb te doorgronden, maar niet lijkt te lukken. Misschien omdat ik (goddank) geen zoon ben verloren.


Normaal gesproken hecht ik weinig waarde aan autobiografische elementen in een verhaal, maar op de een of andere manier voegt het in dit geval waarde toe. Waar het normaliter bijna een zoektocht naar ‘de waargebeurdheid’ lijkt te worden, is in dit verhaal op een hele integere manier omgegaan met vergaarde levenservaring. Sommige fragmenten grijpen naar de keel, andere zijn hartverwarmend en weer andere fragmenten zitten vol humor en zelfspot.
Afsluitend volgt hier een lofzang zoals je hem niet vaak ziet. Deze roman zit geniaal in elkaar, de verhaallijnen zijn briljant met elkaar vervlochten, de personages zijn met fluwelen handschoenen voorzichtig uit steen geboetseerd. Alles, maar dan ook alles, is tot in de decimaal nauwkeurig met elkaar in balans. Dit is een boek, zoals een boek moet zijn. Hoe het een behoorlijk Nederlandsjuf betaamt, sluit ik af met: ‘Verplicht op ieders leeslijst!’. En als ik ieders zeg, bedoel ik ook ieders. Campert zei ooit: ‘Poëzie is een daad’. Gebr. is een verademing.
Profile Image for L.
39 reviews4 followers
March 21, 2016
Pareltje in de Nederlandse jeugdliteratuur, jammer dat het zo dun was.
Profile Image for Lilian.
497 reviews34 followers
May 19, 2016
Het voelt zó stom dat ik dit boek nog niet kende, terwijl het bijna net zo oud is als ikzelf ben. Dat doet trouwens niks af aan het verhaal: het is een prachtig boek. Ik heb echt genoten!
Profile Image for Berit.
420 reviews
November 17, 2022
Gisteren gekocht en in één ruk uitgelezen. Wat een ongelooflijk mooi jeugdboek.

Luuk ging in bomen wonen en op daken, achter gesloten deuren. Overal waar ik niet bij kon. We waren nog wel broertjes, maar geen samige broertjes meer.

Het is begin jaren '70. De vijftienjarige Luuk vindt het dagboek van zijn broertje Marius ("Maus") dat een half jaar daarvoor is overleden. Aanvankelijk wil hij het niet lezen, maar er alleen in schrijven om het te "redden" van zijn moeder's voornemen om al Marius' spullen te verbranden. Als er ook zijn (Luuk's) gedachten in staan, is het ook zijn dagboek en daar mag zijn moeder niet aankomen.
Gaandeweg wordt hij echter toch wel nieuwsgierig, en dan ontstaat er een soort gesprek via het dagboek met het broertje dat er niet meer is, maar toch ook weer wel.

Ontzettend knap hoe Van Lieshout een aantal grote thema's aansnijdt op een manier die zowel simpel als poëtisch is. Dat zit 'm vooral in de heldere taal en mooie beeldspraak, denk ik.

Dit is een boek uit 1996. Dat merk je maar aan één ding: de wijze waarop "zigeuners" (dat woord alleen al) in beeld worden gebracht is op z'n zachtst gezegd problematisch, met de blik van nu.
Dat is een gevolg van de veranderende tijdsgeest, en het feit dat we nu meer oog hebben voor de wijze waarop minderheden gerepresenteerd worden. Dat kun je Van Lieshout niet aanrekenen, en het doet ook zeker niet af aan het verhaal.

Sterker nog, als je om zulke redenen dit boek links laat liggen, dan doe je jezelf tekort - het is en blijft een práchtig verhaal. Ik ben erg onder de indruk.
Profile Image for Willem Hoekstra.
152 reviews10 followers
April 23, 2020
Een bijzonder intiem en ontroerend boek. Een prachtig beeld van continenten die zover uit elkaar drijven dat ze aan de andere kant van de aarde weer tegen elkaar komen, waardoor de kust binnenland en binnenland kust is geworden.
5 reviews
April 4, 2023
Dit is echt een van de mooiste boeken die ik ooit gelezen heb. Het is van begin tot eind boeiend (bij de meeste boeken moet ik even inkomen) en het is gewoon zo mooi. Het is niet te omschrijven hoe mooi ik dit boek vind. Dankjewel Ted!
Profile Image for Stef Smulders.
Author 77 books119 followers
August 12, 2018
Heel origineel, in de vorm van een dagboek van de oudere broer, geschreven in het dagboek van de jongere, overleden broer. Meesterlijk is het gedeelte waarin de oudere tussen de regels van de jongere gaat schrijven en daar dan commentaar op levert alsof zijn broer aanwezig is. Jammer dat niet het hele boek zo is. De andere gedeelten zijn soms erg beschrijvend en de toon is een enkele keer iets te volwassenen. Toch met veel plezier gelezen.
Profile Image for inge.
32 reviews
December 7, 2021
keihard gejankt! weet wel dat dit een jeugdboek is en dat was ook wel te merken maar jezus tering ..

losstaand daarvan: erg leuk om een keer een boek te lezen van een brabantse (EINDHOVENSE!!!) schrijver!! casual gebruik van 'ons pap en ons mam' heb ik echt nog nooit gezien in een boek en het is oprecht leuk om eens taalgebruikt te lezen dat overeenkomt met dat van jezelf
Profile Image for Ernst.
23 reviews
December 3, 2025
Weer zo'n prachtig boek van Ted van Lieshout. Ik zou zomaar eens een nieuwe favoriete schrijver gevonden kunnen hebben.
Profile Image for Jasmijn Heyer.
74 reviews8 followers
June 8, 2020
Als je de zielenroerselen van een jongen zo treffend, klein en compact kan opschrijven, met prachtige inzichten, dan heb je een juweeltje geschreven.
Profile Image for Mila Noa Kersten.
84 reviews
January 11, 2025
Holy shit, mijn allereerste uitgelezen boek van 2025 en wow. Ik ben oprecht even 10 minuten naar het plafond aan het staren en aan het zoeken naar woorden.

Dit was zo mooi, ik heb zo hard gehuild en ook zo gelachen om de " grovve " grappen.

Lieve Maus, mag je voor altijd vrede hebben🙏🏻
Profile Image for Rachelle Urka den Heijer.
32 reviews1 follower
November 10, 2024
Prachtig, prachtig, prachtig. Het verhaal, het thema, het onderwerp. Daar waar ik nog allemaal over moet nadenken. De dialogen, de woorden. De vragen die gesteld worden.

Soms kon ik niet doorlezen, moest gaan lopen en denken over de prachtige zinnen.
Profile Image for Carola.
496 reviews41 followers
May 16, 2017
It's been a while since I reviewed an LGBT YA book (even though I read plenty). But then I picked up this book and I think it deserves a little extra attention, because it's amazing and also because it's a book from the Netherlands. I read it in Dutch, so that's what most of my review will be based on, but the book has in fact been translated to a number of other languages including (but not limited to) English, German, Italian and even Korean. The book received a Dutch award and even a German youth literature award. And apparently the book is also a semi-popular read for the high school reading list in the Netherlands, which is pretty awesome.

Anyway.

I finished this book in no time, partly because it's short but also for a large part because I just couldn't put it down.

We get the story from Luke's point of view in the form of diary entries. In an attempt to save Marius' diary, Luke starts writing in it. At first he only writes in the diary without peaking at his brother's entries. He writes about himself and his family. He wonders, among other things, if he is still a brother when his only brother is death. When his mother threatens to tear out Luke's pages and burn the diary after all, Luke is forced to start using Marius' pages as well and to write between his lines. This is how the dialogue with (or rather monologue to) his brother begins.

Not only do we find out more about what happened to his brother, but the diary also helps Luke come to terms with his sexuality. The diary format is incredibly intimate and it works perfectly for this story. It's incredibly realistic. In just 150 pages Van Lieshout manages to make us care about his characters. Luke's words are down to earth, often witty, sometimes heartbreaking. The book touches sensitive topics, and emotionally it was a bit of a roller-coaster. At the same time it was written in an almost light-hearted way and the book did not make me cry (kudos to that).
(The light-heartedness of the novel actually makes me question the English title - I am not sure if that subtitle Life, Death, Truth does this book any justice. It sounds too heavy.)

For me, this book was nearly perfect. There were a few pages approximately three quarters into the book that were a bit meh, but on the other hand: still infinitely better than the average book. Overall, this book is amazing and I hope more people pick it up. This book deserves it.

Also, a small warning: there is one(1) sex scene and it's described in detail. It doesn't even take up a page and honestly it's still pretty mild. I have actually seen people on Goodreads give this book negative reviews because of this 'unexpected' 'graphic' scene and there's only one way for me to reply to such criticism: bullshit.
3,542 reviews183 followers
March 16, 2024
I am not going to repeat the story of this short, beautiful novel, I will only recommend it strongly to readers of all ages because, like the writing of Patrick Ness and Benjamin Alire Saenz, it is a work that reaches out well beyond the YA genre - on the strength of this work I can only add my voice to many others who think that more of this author's works should be available in English. So treat yourself read, and buy (I have) a copy of this book because it is one you will want to read again.
Profile Image for André Caniato.
280 reviews50 followers
August 23, 2017
Very short and very beautiful, Brothers is a grieving story. The overall sadness of this book is almost palpable, and I found myself close to crying before I even got to Maus's part of the diary. It also has a very nice writing style, simple and poetic and pretty—I can't help but wonder what it feels like in Dutch.
Profile Image for Vivian.
Author 7 books78 followers
March 1, 2015
Prachtig boek, erg bijzonder verhaal en gewoon levensecht, heel veel mooie thematiek en symboliek, simpel en mooi. Niets wat negatief te noemen kan zijn, gewoon een mooi boek dat precies de waarde van young adult-literatuur belichaamt.
Displaying 1 - 30 of 190 reviews

Can't find what you're looking for?

Get help and learn more about the design.