Μπροστά η Φιλίτσα και πίσω εγώ, ανηφορίσαμε για το σπίτι. Δεν βγάλαμε μιλιά σ’ όλο τον δρόμο γιατί ένα πράγμα μόνο ήταν να πούμε κι αυτό δεν θα το λέγαμε ποτέ ο ένας στον άλλον, ποτέ πια όσο ζούσαμε, και πράγματι, ποτέ δεν το ’παμε. Μας έφτανε που, όταν θα ξημέρωνε η μέρα και θα πηγαίναμε στον μπακάλη με το δελτίο, θα παίρναμε τρεις μερίδες ψωμί κι όχι δύο […]. Τίποτ’ άλλο δεν θυμάμαι από κει και πέρα. Ζήσαμε.
Στην περίοδο της γερμανικής κατοχής στην Αθήνα, εκτός απ’ τον ίδιο τον κατακτητή, οι ήρωες των δέκα ιστοριών αντιμετωπίζουν κι έναν διαφορετικό εχθρό: Κάτω απ’ το κράτος της πείνας και του τρόμου, απειλείται η συλλογική ηθική υπόσταση. Βλέπουν να καταλύεται γύρω τους ό,τι συνιστά την έννοια του «ανθρώπινου». Βλέπουν τους γύρω ή και τον εαυτό τους να οπισθοδρομούν σε βαθμίδες πρωτογονικές. Επιβίωσαν. Το τίμημα της επιβίωσης το κράτησαν μέσα τους, ένα μυστικό που το βάρος του συνόδευσε την υπόλοιπη ζωή τους. Για να μπορέσουν να συνεχίσουν, άλλοι χρειάστηκε να το ξεχάσουν, άλλοι να το ξορκίσουν, άλλοι να το ανασκευάσουν. Ε.Χ.
Συγκλονιστικό. Τα διηγήματα δεν είναι το αγαπημένο μου είδος αλλά μου άρεσε η ένταση, τα μηνύματα, η απλότητα και η δύναμη της γραφής, ακόμα και το εξώφυλλο. Ευχαριστώ φίλη μου Αλεξάνδρα.
Δεν έχω λόγια. Αν στο πρωτο της βιβλιο ήμουν ανυποψίαστη και με ξάφνιασε ευχάριστα, σε αυτό ήξερα τι να περιμένω και δε με απογοήτευσε, με ξάφνιασε και παλι ευχάριστα! Ιστορίες που δεν τις διαβαζεις και τις προσπερνας, σφηνώνονται μέσα στο μυαλό σου, δεν τις ξεχνάς. Μου αρέσει παρα πολύ η γραφή της, χωρίς στολίδια, χωρίς φλυαρία. Σκληρά διηγήματα, υπέροχο βιβλιο!
Από δέκα πρωτοπρόσωπες αφηγήσεις εμπνευσμένες από την περίοδο της γερμανικής κατοχής στην Αθήνα αποτελείται η συλλογή διηγημάτων με τίτλο Ο έτερος εχθρός. Οι ήρωες της Χρονοπούλου αφηγούνται στο παρόν όλα όσα είδαν τότε και έζησαν, έπραξαν και έκρυψαν. Ο τρόπος εξιστόρησης των γεγονότων από μία χρονική απόσταση αναδεικνύει πέρα από τον κύριο εχθρό, τους κατακτητές μαζί με όλη την καταστροφή και τον πόνο που προκάλεσαν, και έναν άλλο, διαφορετικό, εχθρό. Ο φόβος ο ατελεύτητος, ο διαρκής, ο εγκαταστημένος στην ψυχή όπως ακριβώς γράφει ο ήρωας ενός διηγήματος. Μάρτυρες όλοι τους των πιο απάνθρωπων γεγονότων, να προσπαθούν να επιβιώσουν, να σιωπήσουν και στη συνέχεια να κουβαλάνε στην ψυχή τους, σε όλη τους την ζωή, τις μνήμες των πιο σκληρών εποχών. Γραμμένο με οικονομία στον λόγο και λεπτότητα στην λεπτομέρεια, με ταχύτητα και εκρήξεις, με εμπνευσμένο ρυθμό όλες οι αφηγηματικές φωνές. Χαίρομαι που το διάβασα.
Εαν δεν νιωσετε την αναγκη να κλαψατε με αυτο το βιβλιο τοτε ισως να μην εχετε κατανοησει την αξια της Ιστοριας στην οποια αποτελειτε μερος της. Η Χρονοπουλου με αφορμη την Κατοχη και τον Πολεμο στηνει της ιστοριες της μεσα απο τα ματια και τα λογια των πρωταγωνιστων οπως τα εζησαν ή οπως περιπου μας εχουν φτασει μεσα απο μαρτυριες. Το εγχειρημα της Χρονοπουλου δεν ειναι ουτε ατοπο ούτε μετεωρο, αντιθετα κρυβει μια δυναμικη για να μελατησουμε και να προσεγγισουμε με αλλο τροπο την Ιστορια και τους πρωταγωνιστες της.
Ανομολόγητες ιστορίες ηθικής κατάρρευσης. Αν θέλουμε να κατανοήσουμε την συγκεκριμένη ιστορική περίοδο, τον πόλεμο γενικά, πρέπει κι αυτές να τις λάβουμε υπόψιν.
Παρά το γεγονός ότι το βιβλίο αποτελείται από διηγήματα, σου δημιουργούσε την αγωνία να διαβάσεις το επόμενο και το επόμενο και το επόμενο.... με αποτέλεσμα να το διαβάσω μέσα σε δύο απογεύματα! Ενδιαφέρουσες ιστορίες που εστιάζουν στον ανθρώπινο παράγοντα, στη συμπεριφορά των ανθρώπων, στην ηθική τους ή στην έλλειψη ηθικής τους. Κάθε ιστορία σου αφήνει μια γλυκιά μελαγχολία, έναν προβληματισμό για τα ανθρώπινα όρια και την ψυχοσύνθεση των ηρώων. Ένα όμορφο βιβλίο που αξίζει να διαβάσει κανείς.
"Η συγγραφέας πλέκει έναν πολυδύναμο θεματικό ιστό αλληλεξαρτήσεων, ανελκύοντας στην επιφάνεια την αντιηρωική (μα βαθιά ανθρώπινη) διάσταση αυτής της πρωτοφανούς δοκιμασίας. Διεισδύοντας στις σκιές των ιστορικών αναφορών και των προσωπικών εξομολογήσεων, η πολύτροπος επίδειξη λιποψυχίας που οδηγεί σε ατιμωτικές ενέργειες, συνιστά το κοινό νήμα που διατρέχει τα διηγήματα..." http://www.periou.gr/%ce%b1%ce%b8%ce%...
"...ο έτερος όμως εχθρός επέφερε την ψυχικήν αποκαρδίωσιν, την ηθικήν εκμηδένισιν. Ο εχθρός εις τον οποίον αναφέρομαι είναι ο φόβος. Ο φόβος ο ατελεύτητος, ο διαρκής, ο εγκατεστημένος εις τας ψυχάς."
Συγκλονιστικα τα διήγηματα, ένιωθες ενα σφίξιμο κάθε φορά που τελείωνε ένα. Μοναδικές οι περιγραφές των ηρώων και των καταστάσεων που ζούσαν. Πόσα αντέχει ένας άνθρωπος τελικά..